تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ١١٩ - عدو شود سبب خير اگر خدا خواهد

(كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ‌): هر روز و هر زمان خدا در شأن و كارى است، چنين نيست كه خدا بيكار باشد خدا بر عالم تصرف دارد و به هرحال خداوند قدرت دارد كه اسبابى بياورد بر خلاف آنچه كه ما پيش بينى مى‌كرديم و اين مايه اميدوارى ماست، آن وقتى كه به نظرمان اوضاع خيلى بد مى‌آيد ولى چون مشيت بدست خداست ممكن است بر عكس تصور ما اوضاع خوب شود. به قول حافظ:

شهر خالى است زعشاق مگر از طرفى

دستى از غيب برون آيد وكارى بكند

گرچه بر حسب ظاهر شهر از اهل معنى خالى است و لى نااميد نيستيم از آنجائى‌كه خداوند در عالم تصرف دارد و مى‌تواند قضايا را برخلاف آنچه كه ما پيش بينى مى‌كنيم پيش بياورد، ما چون احاطه نداريم بر طبق يك اسبابى قضاوت مى‌كنيم ولى از يك راهى كه ما به آن علم نداشتيم وسيله‌اى پيش مى‌آيد و خلاف توقع ما واقع مى‌شود. و آن‌گاه اين پيش آمد غير منتظره براى اشخاص نا اميد موجب اميدوارى است و براى اشخاص متكبر و مغرور مانند فرعون كه به سلطنت خود مغرورند، بايد درس عبرت باشد گرچه عبرت نمى‌گيرند ولى بايد به آنها تفهيم كرد كه كار بدست خداست و ممكن است عكس آنچه آنها وسائلش را فراهم مى‌كنند واقع شود به قول ملاى رومى:

از سبب سازيش من سودائيم

وزسبب سوزيش سوفسطائيم[١]

عدو شود سبب خير اگر خدا خواهد

انسان بهت زده مى‌شود كه چه جور خداوند سبب مى‌سازد. اين‌ها امدادهاى غيبى خداوند است غيبى يعنى: يك اسبابى كه از نظر ماغايب است و به ديد

[١]. مثنوى مولوى، دفتر اول، در بيان اختلاف در صورت، سطر ٣٢.