تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٩٢ - موعظه كار امروز را به فردا نينداز

نكات اخلاقى:

[١] - ظاهر اشخاص ملاك خوبى و بدى نيست

از گفته‌هاى ساحران چند نكته اخلاقى به عرض رسيد. يكى اين كه هرگاه ظاهر عمل كسى را ديديم بد است و ظاهر عمل خود را مشاهده نمائيم كه خوب است نبايد فورى قضاوت كرده و خود را خوب و او را بد بدانيم. اين قضاوت با خداست، ممكن است عاقبت امر همان كسى را كه ما بد مى‌دانيم اهل سعادت باشد و خداى نخواسته ما اهل شقاوت باشيم، به قول شاعر:

برعمل تكيه مكن خواجه كه از روز ازل

توچه دانى قلم صنع به نامت چه نوشت

نكته ديگر اين كه ممكن است امتحاناتى پيش بيايد و سبب شود كه اشخاص مسيرشان عوض شود. گرچه ما امروز راهمان درست و صحيح است ولى ممكن است به حوادثى برخورد كنيم و راهمان كج شود. خداوند در سوره لقمان مى‌فرمايد: (وَ مٰا تَدْرِي نَفْسٌ مٰا ذٰا تَكْسِبُ غَداً)١ هيچ كس نمى‌داند فردا چه خواهد كرد. مثلاً ما بنا داريم كه مثل هر روز فردا نماز صبح را بخوانيم، اما فكر اين را نكرده‌ايم كه مثلاً امشب شخصى به درب خانه ما بيايد و بگويد به شما ٢ ميليون تومان مى‌دهم و نماز صبح را نخوان و ما هم فكر كنيم اشكالى ندارد و بعد از آفتاب قضاى آن را مى‌خوانيم. شخصى به نام زياد از طرف اميرالمؤمنين حاكم فارس و شيراز بود كه چون در نسبش شك بود او را زياد بن ابيه (زياد پسر پدرش) مى‌گفتند و يا او را به نام مادرش سميّه (كه زن هرزه‌اى بود) زياد بن سميه مى‌خواندند. معاويه سعى زياد داشت اين شخص را به سوى خودش بكشاند

[١]. لقمان/ ٣٤.