تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٥٧ - جهات پنجگانه محدوديت خواستهها و آزادى

جهات پنج‌گانه محدوديت خواسته‌ها و آزادى

از آنجائى‌كه موجودى هستيم جزو جامعه و دنيا، خود به‌خود نمى‌توانيم بى‌بند و بار باشيم بزرگان فرموده‌اند ما آزاد خلق شده‌ايم ولى از سه جهت وجودمان اقتضا دارد كه طبق خواسته‌ى‌دلمان و هر جور دلمان خواست رفتار نكنيم:

١. محدوديت از ناحيه وجود خودمان، مثلاً ما از طريق قوهّ ذائقه كه در زبان ماست و به وسيله وجود آن در زبانمان مزّه خوردنى‌ها را درك مى‌كنيم. درك مى‌كنيم فلان غذا خوش مزّه است و فلان غذا بد مزّه. اكنون كه غذاهاى چرب و شيرين و لذيذ در ذائقه ما خوش مى‌آيد و از خوردن آن لذت مى‌بريم، آيا انسان مى‌تواند همين‌طور و بدون محدوديت غذا بخورد؟ خير، چون ما داراى معده هم هستيم كه معده ما يك بيابان وسيع نيست و محدود است و اگر كمى در خوردن زياده روى كنيم ترس اين است كه معده ما منفجر شود. حالا آيا يك انسان عاقل مى‌تواند ادعا كند كه آزاد خلق شده‌ام و هرچه دلم خواست مى‌خورم سعدى در اين مورد مى‌گويد:

نه چندان بخور كز دهانت برآيد نه چندان كه از ضعف جانت بر آيد

آيا ما بگوئيم سعدى با اين شعر خود ما را محدود كرده و آزادى ما را سلب نموده است‌؟ يا اين‌گونه دستورات و دستورات مشابه آن كه به وسيله اطباء و دانشمندان داده شده نه تنها موجب سلب آزادى انسان نيست، بلكه به سلامت انسان نيز كمك مى‌كند. يا اين كه خداوند به ما فكر داده است و ما از مطالعه لذت مى‌بريم اما در مطالعه آزاد نيستيم و پس از مقدارى مطالعه مغزمان خسته مى‌شود. يا از استماع سخنرانى لذت مى‌بريم، امّا آن‌هم محدوديت دارد و مدتى