تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٥٦ - حكومت تنظيم ارادهها است

اين كه فكر كنيم امروز به فلان جا برويم يا نرويم دليل بر اين است كه ما اختيار داريم.

گر نبودى اختيار اين شرم چيست

اين دريغ و خجلت و آزرم چيست‌؟

زجر استادان به شاگردان چراست

خاطر از تدبير سر گردان چراست‌؟

اين‌ها همه چيزهائى است كه در خودمان وجدان مى‌كنيم و مى‌فهميم كه ما اختيار داريم و آزاد خلق شده‌ايم.

اميرالمؤمنين عليه السلام در سفارشات خود به فرزندش امام حسن عليه السلام مى‌فرمايد:

«وَ لَا تَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَ قَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرّا؛[١] اى پسر من! بنده‌ى ديگران مباش در حالى كه خداوند تو را حر و آزاد خلق كرده است».

بعضى مى‌خواهند از اين حرف‌ها نتيجه‌ى سوء بگيرند، مى‌خواهند براى بى‌بند و بارى و شهوترانى خودشان براى اين كه هر كارى خواستند بكنند، توجيه داشته باشند و كسى هم نتواند به آنها اعتراض كند. آنها در جواب هر اعتراضى بگويند: آزادى است، انسان آزاد خلق شده و بايد آزاد باشد و عده‌اى بالاتر از اين مى‌گويند: دين هم خلاف آزادى است، امر به معروف و نهى از منكر خلاف آزادى است و اين موضوعى است كه ما بايستى در مورد آن تحقيق كنيم كه آيا واقعاً زير بار قانون رفتن خلاف آزادى است آيا سرپرستى يك مقامى از جامعه گرفتن آزادى آنها است آيا دين با مقررات و احكام خود مى‌خواهد جلو آزادى ما را بگيرد؟

[١]. نهج‌البلاغه، نامه‌ى ٣١.