تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٦٣ - آيندهنگرى محدود كنندهى آزادى مطلق

زمين به كس ديگرى واگذار شده باشد و من بگويم آزادى است و مى‌خواهم اين ملك را تصرف كنم اين نمى‌شود و من بايد به وسيله‌اى محدود شوم. لذا در جامعه بودن و با جامعه زندگى كردن هم محدوديت است. يك قانون الهى يا مدنى يا چيزى از اين قبيل، ناظر به روابط افراد جامعه با يك‌ديگر است. آزادى ما جزء آزادى جامعه است و ناچار بايد محدود شويم. ممكن است كسى نسبت به امور بهداشتى وسواس داشته باشد و بهداشت را خوب رعايت كند. اما به علت جهالت نسبت به حقوق اجتماعى بى‌بند و بار باشد و به اين كار نداشته باشد كه اين مال يتيم است يا اين مال حق چه كسى است به اين‌گونه امور توجهى ندارد. در اين‌جاست كه قوانين الهى نظارت بر او مى‌كند.

آينده‌نگرى محدود كننده‌ى آزادى مطلق

عامل چهارم كه انسان را محدود مى‌كند آينده نگرى است مثلاً ما بايد مسافتى را پياده در ضمن دو يا سه روز طى كنيم و مقدارى غذا هم براى اين مسافرت همراه خود برمى‌داريم. قدرى كه راه رفتيم و موقع غذا خوردن شد فكر اين كه اين غذا غير از اين وعده بايستى در دفعات ديگرى در اين مسافرت مورد استفاده قرارگيرد ما را در خوردن محدود مى‌كند. اين محدوديت به اعتبار فكر آينده نگرى است. اين مسئله در قوانين اجتماعى نيز هست وقتى بخواهند راجع به تربيت و آموزش و پرورش كودكان قوانينى وضع كنند با توجه به سن كودك يكسرى محدوديت‌ها قائل مى‌شوند. مثلاً بچه هفت ساله را كه در دبستان ثبت نام مى‌كنند از باب اين كه بچه است نمى‌توان گفت كه ٨ ساعت در روز بايد درس بخوانى گرچه اين بچه مرد آينده است و بايد داراى اندوخته‌هاى علمى فراوان شود ولى چون فكر و اعصاب او در اين سن كشش زيادى ندارد. نمى‌توان براى درس خواندن به او فشار زيادى آورد و بايستى زنگ تفريح و بازى هم