تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٥٦ - امتحان الهى چيست؟

حوادث مختلف است و از سوى ديگرى دستورات الهى و بين اين دو سنگ آسياست كه توانائى‌ها و قابليت‌هاى انسان رشد مى‌كند و شكوفا مى‌شود و اين شكوفا شدن و بروز دادن استعداها نتيجه‌ى آزمايش است. به عنوان مثال دو نفر را در نظر بگيريد: يكى شجاع و ديگرى بزدل و ترسو. حوادثى پيش مى‌آيد كه انسان از نظر شرعى بايد قيام كند. يكى مى‌ترسد و اقدامى نمى‌كند. اما ديگرى برخاسته و انجام وظيفه مى‌نمايد. آن وقت از يكى روحيه‌ى ترس و بزدلى و از ديگرى روحيه قوت قلب و شجاعت و ايمان به خدا ظاهر مى‌شود. به‌طور كلى در اين عالم كار خداوند بر اين قرار است كه هر موجودى را كه خلقت فرموده علاوه بر خلقت آن داراى يك قابليت و استعدادى هم هست كه اگر اسباب و وسائل آن فراهم شود آن استعداد بروز مى‌كند و موجود به كمال خود مى‌رسد و مانند يك دانه گندم كه استعداد ٧٠ دانه گندم شدن و غذاى انسان شدن را دارد كه اگر اسباب و وسائلش يعنى: زمين مناسب و آب و هواى مناسب فراهم گردد، رشد مى‌كند. ولى يك دانه سنگ سبز نمى‌شود.

تربيت و به كمال رساندن خداوند

اين كه ما مى‌گوئيم: (اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ اَلْعٰالَمِينَ‌) ستايش مخصوص خداوند است و ربوبيت از آن خدائى است كه، براى تربيت و به كمال رسيدن انسان را جفت و بند مى‌كند. خداوند كه موجودات را تربيت مى‌كند. ربّ العالمين است. به حسب موقعيت، تربيت خداوند مختلف است، اگر در دنيا نبود مگر آن دانه‌ى گندم و زمين و خدا بخواهد تربيت كند اسباب را آماده مى‌كند و دانه‌ى گندم به رشد خودش مى‌رسد و خوشه مى‌شود و به اين سر منزل كه رسيد قابليت پيدا مى‌كند كه غذاى يك انسان شود خيلى از نقشه‌هاى خداوند به دست ما بنده‌ها به اجراء گذاشته