تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٦٩ - عملى شدن تدريجى وعدهى حق
شخص و اشخاص نيست بلكه به اعتبار دو نظريه است. مبارزه انبياء و اولياء و طرفداران آنها با كفار در هر زمانى هم مبارزه اشخاص نيست، حساب روى مطلق حق و مطلق باطل است.
لذا خدا مىفرمايد:
كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ همچنانكه خدا خليفه قرار داد آنهايى را كه از قبل شان بودند، در صورتىكه آنهايىكه از قبل بودند اشخاصشان از بين رفتهاند مثلاً حضرت ابراهيم و پيروان اندكش و نيز نمرود و نمروديان همه از بين رفتند ولى عاقبت دنيا، توحيد را پذيرفت. خداوند وعده مىدهد: كسانى را كه ايمان آورده و عمل صالح انجام مىدهند خليفه روى زمين قرار دهد و نمونه ذكر مىكند كه: اين كار را خداوند جلوترها هم كرده است.
عملى شدن تدريجى وعدهى حق
مطلب ديگر اينكه وعدهى خداوند بطور تدريجى عمل مىشود. مدت زمان طولانى طول مىكشد كه حق بر باطل غلبه كند. خداوند در آيات ديگر نيز غلبه حق بر باطل را بيان مىفرمايد:
(وَ لَقَدْ كَتَبْنٰا فِي اَلزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ اَلذِّكْرِ أَنَّ اَلْأَرْضَ يَرِثُهٰا عِبٰادِيَ اَلصّٰالِحُونَ)[١]
«ما در زبور حضرت داود بعد از ذكر نوشتيم كه زمين را بندگان صالح به ارث مىبرند و اين غلبه اهل ايمان بر اهل باطل است».
[١]. انبياء/ ١٠٥.