تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣١٨ - اجتماعى بودن انسان

مى‌شود يك شخصى كار خوبى انجام مى‌دهد ولى از آن نتيجه بد مى‌گيرد، و تكيه‌اش به اين كار خوبش است و بسا ممكن است نسبت به ديگران كبر ورزد و تكبر كند و به رخ ديگران بكشد و خود را طلبكار جامعه بداند و لذا به فكر اصلاح عيوب ديگر خود نباشد. اين يكى از خطراتى است كه انسان را تهديد مى‌كند و گاهى مى‌شود انسان گناهانى را سبك و حقير مى‌شمارد و لذا آنها را انجام مى‌دهد و اين هم براى انسان خطر است. در بعضى روايات از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم آمده كه : «إِيَّاكُمْ وَ الْمُحَقَّرَاتِ مِنَ الذُّنُوب»[١] بپرهيزيد از گناهانى‌كه حقير و كوچك شمرده مى‌شوند. گاهى انسان مى‌گويد: اين گناه صغيره است و اشكالى ندارد، يا گاهى اوقات آن گناهانى را كه نمى‌توانيم مرتكب شويم گناه مى‌دانيم و ساير گناهان را خير. مثلاً نمى‌توانيم از ديوار مردم بالا رويم، يا هنر چاقوكشى و اين قبيل كارها را نداريم و لذا انجام هم نمى‌دهيم اين‌ها را گناه محسوب مى‌كنيم. اما خداى نخواسته در حرف زدن مراعات مسائل شرعى را نمى‌كنيم، به ديگران توهين مى‌كنيم و حرفى مى‌زنيم كه آبروى مسلمانى ريخته شود، اين نوع گناه را چيزى نمى‌گيريم گاهى ممكن است در سياست بافتن بار اين و آن را به آسياب بريزيم و متوجه نباشيم كه اين هم گناه است و خطرى عظيم براى انسان است. لذا پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در اين جمله مى‌فرمايد: بسا انسان گناهان كوچك شمرده را انجام مى‌دهد، آن وقت هنگامى كه به ملاقات خداوند مى‌آيد خداوند بر او غضبناك است از يك طرف به‌كار خوب خود مغرور شديم و از طرف ديگر گناهان كوچك را سبك شمرديم و انجام داديم آن وقت در قيامت كه لقاء الله حاصل مى‌شود خدا بر ما غضبناك است و در مقابل آن مى‌فرمايد:

[١]. اصول كافى ج ٢ ص ٢٨٨ باب استصغار الذنوب.