تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٤١٩ - معاد، اقتضاى عدالت خداوند

فلسفه معاد در ثواب و عتاب

اميرالمؤمنين عليه السلام در نهج‌البلاغه مى‌فرمايد:

«إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ الثَّوَابَ عَلَى طَاعَتِهِ وَ الْعِقَابَ عَلَى مَعْصِيَتِهِ زيَادَةً لِعِبَادِهِ عَنْ نَقِمَتِهِ وَ حِيَاشَةً لَهُمْ إِلَى جَنَّتِهِ‌»[١] خداوند براى كسانى‌كه طاعت الهى را انجام مى‌دهند و به دستورات او عمل مى‌كنند پاداش و مزد قرار داده است و براى كسانى‌كه معصيت او را مى‌كنند عقاب قرار داده است چرا؟ مگر اگر عقاب نكند چيزى از او كم مى‌شود حضرت مى‌فرمايد:

زيادةً لعباده عن نقمته، (زياده يعنى جلوگيرى كردن) يعنى بندگان خودش را از نقمت خودش جلوگيرى كند و آنها را به سوى بهشت ببرد. الان ميدان بدست توست مى‌توانى به راه خوب بروى و مى‌توانى راه بد را انتخاب كنى. به راه خوب رفتن صدمه و سختى و محروميت دارد، از خيلى چيزها بايد چشم پوشى كنى و از هواهاى نفسانى دورى كنى و اين مشكل است. بى‌بندو بار بودن آسان است ولى عمل كردن به حق خيلى مشكل است. اكنون برسر دو راهى هستى اگر هميشه اين مطلب را در ذهن خودت داشته باشى كه اگر بد رفتى يك وقتى به حسابت مى‌رسند و اگر خوب رفتى پيش خدا محفوظ مانده وضايع نمى‌شود، از عمل بد باز داشته مى‌شوى و به عمل خوب تشويق مى‌گردى. اين كه خداوند فرموده اگر معصيت كردى عقابت مى‌كنم مى‌خواهد جلوى تو را بگيرد در اين عالَم اختيار، با اختيارخودت فكر كن كه سر و

[١]. نهج البلاغه، صبحى صالح، كلمه‌ى قصار، ٣٦٨.