تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٢٩ - توكل برخدا نه به اسباب ظاهرى

زمان كانال نبود، عبور كند و به سرزمين اصلى بنى‌اسرائيل برود. ولى فرعونيان مهلت نداده و به تعقيب آنها پرداختند. موسى و قومش به لب دريا رسيدند و فرعون هم پشت سر آنها قرار گرفت، به طورى كه دو گروه هم‌ديگر را مى‌ديدند و بر حسب ظاهر اوضاع خيلى خطرناك شده بود. آيه قرآن مى‌فرمايد: (فَلَمّٰا تَرٰاءَ‌ا اَلْجَمْعٰانِ‌) همين كه اين دو جمع هم ديگر را ديدند: (قٰالَ أَصْحٰابُ مُوسىٰ إِنّٰا لَمُدْرَكُونَ‌)[١] اصحاب موسى عرض كردند يا موسى ديگر به چنگ آنها افتاديم، چون جلو رويشان دريا و پشت سرشان فرعونيان بودند. حضرت موسى عليه السلام مى‌فرمايد (كَلاّٰ إِنَّ مَعِي رَبِّي سَيَهْدِينِ‌)،[٢] نه چنين است خداى من با من است. و بزودى مرا راهنمايى مى‌كند اين را مى‌گويند: توكل، و چون توكل بر خدا كرد، خدا هم او را راهنمائى كرد (اِضْرِبْ بِعَصٰاكَ اَلْبَحْرَ)[٣] عصايت را به دريا بزن. موسى عليه السلام عصايش را به دريا زد و دريا شكافته شد، بنى‌اسرائيل به آن‌طرف آب رفتند و فرعونيان وقتى كاملاً وسط آب قرار گرفتند، آب آنها را گرفت و غرق شدند. انسان بايد دنبال كار برود و اسبابش را هم فراهم كند و براى رفع دلهره توكل برخدا نمايد.

ملّاى رومى مى‌فرمايد:

گفت پيغمبر به آواز بلند

با توكل زانوى اشتر ببند

[١]. شعراء/ ٦١.

[٢]. شعراء/ ٦٢.

[٣]. همان/ ٦٣.