تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ١٣٦ - جزاى خوددارى از انفاق

ورزيدند (وَ تَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ فَأَعْقَبَهُمْ نِفٰاقاً فِي قُلُوبِهِمْ‌)[١] و اعراض كردند (و اين اعراض آنها) بدنبال آورد نفاقى را در دل‌ها يشان.

يعنى به علت اعراض آنها از اِنفاق، خداوند نفاق را در دل‌هايشان آورد. بعضى‌ها گفته‌اند (أَعْقَبَهُمْ‌) ضمير مسترش، به بخل بر مى‌گردد و بخل فاعل است و فاعلش خداوند نيست. يعنى: اين‌كه بخل كردند و حقوق واجبشان را ندادند اين بخل يك اثر بد بدنبال آورد و آن اثر ايجاد نفاق در دل‌هايشان بود. ولو اين‌كه مالشان هم از بين نرفت و اوضاعشان هم بر حسب ظاهر خوب بود.

مى‌گويند شخصى بدرگاه خدا مناجات مى‌كرد كه: تا كى من معصيت تو را بكنم و مرا عقوبت نكنى تا جواب رسيد: تا كى تو را عقوبت كنيم و نفهمى، عرض مى‌كند: كدام عقوت‌؟ جواب مى‌رسد: همين‌كه از مناجات و عبادت با خدا لذت نمى‌برى، اين همان عقاب است ولى تو نمى‌فهمى. به هر جهت گاهى اوقات مى‌شود كه پى‌گير عمل انسان دنباله عمل بد انسان است آن طرف قضيه هم صادق است كه اعمال خوب انسان نتيجه‌ى خوبش معنويات خوب است.

چنان كه راجع به حضرت موسى عليه السلام است:

(لَمّٰا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ اِسْتَوىٰ آتَيْنٰاهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذٰلِكَ نَجْزِي اَلْمُحْسِنِينَ‌)؛[٢]

«موسى كه به شدت رسيد و قوى شد به او حكم و علم داديم. ما به اين نحو نيكوكاران را جزاء مى‌دهيم».

[١]. همان، ٧٧.

[٢]. توبه/ ٧٧.