تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٧٣ - نتيجهى آزمايشهاى الهى

اتفاقات آن ايمان مختصر قدرى پاك‌تر مى‌شود. بين علماى اخلاق اين مسلم است كه روحيه انسان روى عمل او اثر مى‌گذارد به عنوان مثال: ممكن است ما بيجا از يك چيزى بترسيم، مثلاً شخصى از مرده مى‌ترسد يا از تاريكى وحشت داشته باشد، اين شخص ابتدا كمى فكر مى‌كند كه در و ديوار ترس ندارد، يك وقت نور است و روشنايى و يك وقت تاريكى و اين ترس ندارد. و اين باعث مى‌شود كه اين روحيه، او را وادار كند كه نسبت به آن چيزى كه از آن مى‌ترسيد بى‌پروائى نشان دهد و تكرار اين موصوع سبب مى‌شود كه ديگر ترس او تمام شود،

تأثير متقابل بين اعتقاد و عمل

از اين جهت مى‌گويند بين اعتقاد و عمل انسان تأثير متقابل است. روحيات روى عمل و عمل روى روحيات انسان اثر مى‌گذارد.

قرآن مى‌فرمايد: (إِلَيْهِ يَصْعَدُ اَلْكَلِمُ اَلطَّيِّبُ وَ اَلْعَمَلُ اَلصّٰالِحُ يَرْفَعُهُ‌)[١] كلمه طيب يعنى توحيد كه مفاد لا اله الا الله است، به طرف خداوند بالاتر مى‌رود و آن چيزى كه آن را بالا مى‌برد عمل صالح است. شما از روى اعتقاد به لااله الا الله نماز خوانديد، به خلق خدا احسان نموديد و به كارهاى خير اقدام نموديد خدمت به خلق است اما روحيه توحيد را بالا مى‌برد وقتى روحيه توحيد بالا رفت عمل صالح بالا مى‌رود و بدينوسيله انسان تربيت مى‌شود. چون اصولاً انسان قابل تربيت است:

همنشين تو از تو به بايد

تا تو را عقل و دين بيفزايد

[١]. فاطر/ ١٠.