تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣١ - عبرت در كلام حضرت على عليه السلام

عبرت در كلام حضرت على عليه السلام

حضرت على عليه السلام در نهج البلاغه در وصيت خود به فرزندش امام حسن عليه السلام مى‌فرمايد:

«أَحْيِ قَلْبَكَ بِالْمَوْعِظَة؛ اى فرزند عزيزم دلت را به موعظه زنده كن».

مرده خاصيتش اينست كه درك ندارد تحرك ندارد و دل مرده دلى است كه نسبت به آخرت بى‌درك و بى‌تحرك است. حضرت مى‌فرمايند اين دل را بوسيله موعظه زنده كن يعنى به آن درك و تحرك بده. سپس مى‌فرمايد:

«و أمِتهُ بالزهاده» و اين دل را بوسيله زهد بميران. دل ما انسان‌ها معمولاً نسبت به آخرت مرده، بى‌تحرك، بى‌اراده و بى‌فكر است. اما نسبت به دنيا هوشيار و زنده است (نسبت به آخرت بى‌ميل و بى‌تفاوت ولى نسبت به دنيا مايل و علاقمند) و اين است كه حضرت مى‌فرمايد: اين دل مردهِ نسبت به آخرت را به موعظه زنده كن و بوسيله زهد نسبت به رغبت دنيا و علائق مادى بميران. بعد مى‌فرمايد:

«وَ اعْرِضْ عَلَيْهِ أَخْبَارَ الْمَاضِين»

«قلبت خبرهاى گذشتگان را عرضه كن و به دلت بگذران»

(فَانْظُرْ فِيمَا فَعَلُوا وَ عَمَّا انْتَقَلُوا وَ أَيْنَ حَلُّوا وَ نَزَلُوا)

فكر كن در اين كه چه كردند و از چه چيزهائى منتقل شدند و جداشان كردند، از چه كاخ‌هايى و از چه قصرهايى جدا شدند و كجا قرار گرفتند، اى فرزند من، وقتى تو در حال گذشتگان نظر كنى در مى‌يابى از چيزهايى كه مورد محبتشان