تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی - ایزدی، عباس - الصفحة ٣٥٢ - خشم و غضب وسيلهى امتحان

دو كشتى متساوى الاساس را در بحر

يكى رساند به ساحل يكى به طوفان داد

در اين مقاسمه‌اش نيز بود مصلحتى

كه مسكنت به گدا، سلطنت به سلطان داد

خداى متعال خلقت مناسب به هر موجودى داده و بعد هدايت هم مى‌كند درخت ريشه در زمين مى‌دواند و غذاى مناسب خود را از زمين جذب مى‌كند و تقسيم بندى مى‌كند، ريشه، ساقه، تنه و برگ‌هاى درخت هر كدام سهمشان را مى‌برند كه حركت و عبور غذا از قسمت‌هاى مختلف درخت هدايت تكوينى است. انسان نيز جزء موجودات و يكى از آنهاست. موجودى است كه يك قسمت از زندگى‌اش به دست خودش نبوده و علم و اراده‌اش در آن نقش نداشته است ابتدا خاك بوده، بعد غذا شده، بعد نطفه شده و در رحم مادر قرار گرفته و بدنيا آمده. اين مراتب را طى كرده ولى به اراده خودش نبوده است و بايد هم خوشحال باشيم كه به دست خودمان نبوده و به اراده خودمان واگذار نكرده‌اند وگرنه خراب مى‌كرديم.

خداوند مى‌فرمايد:

(مٰا أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ لاٰ خَلْقَ أَنْفُسِهِمْ وَ مٰا كُنْتُ مُتَّخِذَ اَلْمُضِلِّينَ عَضُداً)،[١]

«ما اين انسان‌ها را بر خلق آسمان و زمين شاهد نگرفتيم و نه برخلقت خودشان و اين چنين نبودم كه گمراهان را مدد كار بگيرم».

[١]. كهف/ ٥٥.