هرچند بر او واجب است كه زكات آن مال را پرداخت نمايد ولى اخراج زكات از مال او در صورتى كه مرتدّ ملّى باشد بر عهده امام عليه السلام و نائب ايشان است، و در صورتى كه مرتدّ فطرى باشد بر عهده ورثه او مى‌باشد؛ و اما اگر در بين سال مرتدّ فطرى شود، سال او منقطع مى‌گردد، و تركه او به ورثه‌اش منتقل مى‌شود، و ورثه بايد سال را از سر بگيرند؛ و اما اگر در بين سال مرتدّ ملى شود، سال او به سبب اين ارتداد منقطع نمى‌شود، و بعد از تمام شدن سال، در صورتى كه پيش از دادن زكات توبه كرده باشد، واجب است زكات آن را خودش بدهد؛ و اگر توبه نكرده باشد، امام عليه السلام يا نائب ايشان زكات را از مالش برمى‌دارند و به مصرف زكات مى‌رسانند؛ و در اين صورت اگر خودش هم زكات را بدهد كافى است.

و اگر زن مسلمان مرتدّ شود- چه مرتدّ ملّى و چه مرتدّ فطرى- مطلقاً سال زكاتى او قطع نمى‌شود، چه در اثناء سال مرتدّ شده باشد و چه بعد از انقضاء سال.

٧٨- هرگاه كسى فقط به قدر نصاب اول مال زكوى داشته باشد- مثلًا فقط مالك چهل گوسفند باشد كه نصاب اول است- و چند سال بر او بگذرد، پس اگر زكات آنها را هر ساله از مال ديگرش داده باشد، زكاتهاى متعددى بر او واجب شده و آنها را اداء نموده است؛ و اگر زكات آنها را نداده باشد، بيش از يك زكات بر او واجب نيست؛ و چنانچه در يك سال يكى از آن گوسفندها را به قصد زكات بدهد زكات واجب را اداء كرده است؛ لكن اگر بيش از حدّ نصاب را مالك باشد- مثل آنكه مالك پنجاه رأس گوسفند باشد- و مثلًا يازده سال زكات آنها را نداده باشد، واجب است براى چهل گوسفند- كه نصاب اول است- يازده رأس گوسفند- براى هر سال يك رأس- به عنوان زكات بدهد؛ و بعد از آن ديگر بر او زكات واجب نيست، زيرا از نصاب اول كمتر شده است.

و اگر مثلًا مالك سى رأس گاو كه نصاب اول است باشد و چند سال بر او بگذرد، چنانچه زكات آنها را هر ساله از مال ديگر داده باشد، زكاتهاى متعددى بر او واجب شده و آنها را اداء نموده است؛ و اگر زكات آنها را در آن چند سال نداده باشد، بيش از