الظُّلُماتِ. [١] اين دو، اين دو جنبه است؛ اين دو جبهه است: جبهه طاغوت و جبهه اللَّه. جبهه اللَّه را كه توجه به خدا دارند و ايمان به خدا دارند، خداى تبارك و تعالى آنها را از همه ظلمتها، از تمام ظلمتها، اخراج مى‌كند و به نور مى‌رساند. آن نور، نورِ خودِ حق است. اينكه نور است، اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ [٢] از همه ظلمتها، كه ما عداى اللَّه است، آنها را خارج مى‌كند، و به نور مى‌رساند، و به اللَّه مى‌رساند. طاغوت مردم را از نور خارج مى‌كند و به ظلمات مى‌رساند: ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ‌ [٣] اين دو راه است: راه انبيا، و راه طاغوت. راه انبيا راه خداست؛ و خدا ولى است و خدا فاعل است؛ و به دست خدا انسان تربيت مى‌شود؛ و راه طاغوت راه شيطان است، كه شيطان مربى انسان است.

علم و عروج نامتناهى‌

عزيزان من! توجه داشته باشيد كه در جند الهى وارد باشيد. درس خواندن تنها انسان را در جند الهى وارد نمى‌كند. علم تنها- خصوصاً علمهاى قانونى- رسمى انسان را به مراتب انسانيت نمى‌رساند؛ بايد باشد، لكن در جنب آن بايد توجه به غيب باشد. درس را براى خدا بخوانيد. از صفر شروع كرديد؛ و اميدوارم تا غير متناهى برويد؛ و برويد تا برسيد به آنجا كه غير از خدا كسى را نبينيد، همه چيز را از او ببينيد، همه كس را جلوه او بدانيد. اگر همچو تربيتى در انسانها واقع بشود، انسانها الهى مى‌شوند. انسان الهى جنگ و زور ندارد؛ جنگ و جدال ندارد. همه جنگ و جدالهايى كه واقع مى‌شود براى اين است كه توجه به طبيعت است. جنگهايى كه در اسلام وارد شده است، براى اينكه اينها را از ظلمات به نور وارد كنند. جنگهاى اسلامى جنگهاى رژيمهاى ديگر نيست. اينها از ظلمات به ظلمات ديگر وارد مى‌كنند! از ظلمت به ظلمات وارد مى‌كنند. انبيا مى‌خواهند از ظلمات اينها را به نور وارد كنند.

خداوند همه شما را تأييد كند. من از شما فرزندان عزيز، كه دلم به شما خوش است،

[١] بخشى از آيه ٢٥٧ سوره بقره.

[٢] بخشى از آيه ٣٥ سوره نور.

[٣] بخشى از آيه ٤٠ سوره نور.