پيشرفت دارد. حيوان نمى‌تواند طياره درست كند، انسان مى‌تواند؛ حيوان طبيب نمى‌تواند بشود، انسان مى‌تواند؛ اما حدود، حدود طبيعت است. آنكه به همه چيز كار دارد، آنكه انسان را از قبل از ازدواج، قبل از اينكه بخواهد ازدواج كند، دنبال اين است كه آن چيزى كه از اين ازدواج مى‌خواهد حاصل بشود بايد يك آدم صحيح باشد، انسان بايد باشد، قبل از اينكه شما ازدواج كنيد. دستور دارد چه زنى را انتخاب كن، چه مردى را انتخاب كن. چرا اينها دستور دارند؟ براى اينكه همان طورى كه يك زارع، يك دهقان وقتى كه مى‌خواهد يك مزرعه‌اى را بسازد، اول نظر مى‌كند كه زمين چه جور زمينى است، يك زمين صالح انتخاب مى‌كند، آن تخمى را كه مى‌خواهد بكارد چه جور تخمى است، يك تخم گندم صالحى انتخاب مى‌كند؛ چى لازم دارد براى تربيت، تمام اينها را در نظر دارد تا اينكه اين مزرعه را آباد كند و يك منفعتى از آن ببرد. اسلام در انسان اين نظر را داشته است كه آن زوجى كه انتخاب مى‌شود چه جور باشد تا از اين زوج يك انسان صحيح پيدا بشود. آن زنى كه انتخاب مى‌كنى چه جور زنى باشد تا از اين دو نفر زوجين يك انسان پيدا بشود؛ بعد هم به چه آدابى بايد باشد. روى چه ادبى اين ازدواج بايد باشد، بعد هم در چه حالى بايد تلقيح بشود و چه آدابى دارد، بعد هم در ايام حمل چه ادبهايى هست، بعد هم در ايام شير دادن چه ادبهايى هست؛ همه اينها براى اين است كه اين مكتبهاى توحيدى كه بالاترينش اسلام است، آمده‌اند براى اينكه انسان درست كنند؛ نيامده‌اند كه يك حيوانى منتها داراى ادراكاتى كه حدود همان حيوانيت و همان مقصدهاى حيوانى باشد، منتها يك قدرى زيادتر، نيامده‌اند اين را درست كنند؛ آمده‌اند انسان درست كنند. اينكه شما گفتيد كه هيچ مكتبى مثل اسلام نيست و هيچ رژيمى مثل اسلام نيست، نكته‌اش [به‌] اين معناست كه اسلام است كه مى‌تواند انسان را از مرتبه طبيعت تا مرتبه روحانيت، تا فوق روحانيت تربيت كند. غير اسلام و غير مكتبهاى توحيدى اصلًا كارى به ماوراى طبيعت ندارند، عقلشان هم به ماوراى طبيعت نمى‌رسد؛ علمشان هم به ماوراى طبيعت نمى‌رسد، آنى كه علمش به ماوراى طبيعت مى‌رسد، آنى است كه از راه وحى باشد، آنى است كه ادراكش ادراك متصل به وحى باشد، و آن انبيا