است: يك جنبه رحمانى و يك جنبه شيطانى. قرائت به «اسم رب»؛ قرائت كه شروع شد، با «اسم رب» شروع شد. علم با اسم رب، قرائت با اسم رب، ديدن با اسم رب، شنيدن با اسم رب، گفتن با اسم رب، درس خواندن با اسم رب، همه چيز به اسم رب. عالَم با اسم رب شروع شده است. خداى تبارك و تعالى عالَم را با اسم خودش شروع كرده است. بناى عالَم با اسم خداست. و انسان كه يك عالَمى است، عالَم صغير و به حسب واقع كبير، قرائت، اول تعليمى كه به او مى‌شود و اول برنامه‌اى كه براى رسول اكرم آمده است اين است كه‌ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ‌. نه همين طور قرائت كن، نه همين طور درس بخوانيد، نه همين طور ترويج بكنيد، نه همين طور منبر برويد، نه همين طور تبليغ بكنيد؛ درس بخوانيد به اسم رب. برنامه است. تبليغ بكنيد به اسم رب. منبر برويد به اسم رب. گوش كنيد به اسم رب. صحبت كنيد به اسم رب. كه اگر اسم رب را از اشيا جدا كنند، به يك معنا هيچ هستند و هيچ مى‌شوند. همه چيز با اسم رب چيز است. همه آوازها از خداست. با اسم رب عالَم شروع شده است؛ و با اسم رب ختم مى‌شود. شما هم بايد با اسم رب شروع كنيد؛ و با اسم رب ختم كنيد. علامت خدا در همه چيز هست. و بايد ما استشعار كنيم اسم خدا [را]. همه عالَم اسم خداست. شماها همه اسم خدا هستيد. با اسم خدا همه چيز تحقق پيدا كرده است. و همه اسم خدا هستيد.

انسان موجود ناشناخته‌

ما بايد اين معنا را ادراك كنيم بفهميم كه همه از اوست؛ و همه به او رجوع مى‌كنند: إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ‌. از او هستيم، و به اوست همه چيز. ديگران نيستند، هيچند؛ هر چه هست اوست. ما بايد ادراك اين معنا را بكنيم. انبيا آمدند كه ما را هوشيار كنند؛ تربيت كنند. انبيا براى انسان آمده‌اند و براى انسان‌سازى آمده‌اند. كتب انبيا كتب انسان‌سازى است. قرآن كريم كتاب انسان است. موضوع علم انبيا انسان است. هر چه هست با انسان حرف است. انسان منشأ همه خيرات است. و اگر انسان نشود، منشأ همه ظلمات است. در سر دو راهى واقع است اين موجود: يك راه، راه انسان. و يك راه، راه منحرف از انسانيت. تا از چه‌