یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٣ - یادداشت عبادت ( ماهیت عبادت )

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ١٧٣

الیه سلماً و ضعفاً و یعطی القیاد [١] رهبة و خوفاً [٢] بهطور کلی عبادت مقوّماتی دارد و آنها عبارت است از معرفت، خضوع و تسلیم و فروتنی، عشق و محبت، اطاعت امر. همه این ارکان در همه موجودات به صورت تکوینی موجود است. از آیات قرآن مفهوم میگردد که همه اشیاء نحوه شعوری به خالق خود دارند و یک نوع خضوع ذاتی دارند [٣] و همه مطیع فرمان حقند. آنچه کار و حرکت در عالم واقع میشود رکوع و سجود و قیام و قعود تکوینی موجودات نسبت به اراده کلی حق متعال است، از کوچکترین ذره گرفته تا بزرگترین کهکشان.

رجوع شود به ورقه توحید- عبادت تکوینی، اشعار مولوی:

معنی اللَّه گفت آن سیبویه یولهون فی الحوائج هم لدیه

گفت الهنا فی حوائجنا الیک و التمسناها وجدناها لدیک

صد هزاران عاقل اندر وقت درد جمله نالان پیش آن دیان فرد

... بلکه جمله ماهیان در موجها جمله پرّندگان بر اوجها

بلکه جمله موجها بازی کنان ذوق و شوقش را عیان اندر عیان

ایضاً رجوع شود به تفسیر طنطاوی جلد ٩، صفحات ... ذیل آیه کریمه و ان من شیء الّا یسبح بحمده ولکن لاتفقهون تسبیحهم.