یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٧ - کرامت نفس، محور اصلی اخلاق اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٥٣٧

کان ابن ابی العوجاء من تلامذة الحسن البصری فانحرف عن التوحید فقیل له: ترکت مذهب صاحبک و دخلت فی ما لا اصل له و لا حقیقة. فقال: ان صاحبی کان مخلّطاً کان یقول طوراً بالقدر و طوراً بالجبر و ما اعلمه اعتقد مذهباً دام علیه.

مباحثه ابن ابی العوجاء با امام صادق:

قال (الراوی) و دخل مکة تمرداً و انکاراً علی من یحج و کان یکره العلماء مسائلته ایاهم و مجالسته لهم لخبث لسانه و فساد ضمیره. فاتی جعفربن محمد علیهما السلام فجلس الیه فی جماعة من نظرائه، ثم قال له: ان المجالس امانات و لابد لکل من له سعال ان یسعل. فتأذن لی فی الکلام فقال: تکلم. فقال: الی کم تدوسون هذا البیدر و تلوذون بهذا الحجر و تعبدون هذا البیت المرفوع بالطوب و المدر و تهرولون حوله هرولة البعیر اذا نفر من فکر فی هذا او قدر علم ان هذا فعل اسسه غیر حکیم و لا ذی نظر فقل فانک رأس هذا الامر و سنامه و ابوک اسه و نظامه.

فقال ابوعبداللَّه علیه السلام: ان من اضله اللَّه و اعمی قلبه استوخم الحق فلم یستعذبه و صار الشیطان ولیه یورده مناهل الهلکة ثم لایصدره و هذا بیت استعبد اللَّه به خلقه لیختبر طاعتهم فی اتیانه فحثهم علی تعظیمه و زیارته و جعله محل انبیائه و قبلة المصلین له فهو شعبة من رضوانه و طریق یؤدی الی غفرانه منصوب علی استواء الکمال و مجتمع العظمة و الجلال خلقه اللَّه قبل دحو الارض بألفی عام و احق من اطیع فیما امر و انتهی عما نهی عنه و زجر اللَّه المنشئ للارواح و الصور [١] فقال ابن ابی العوجاء: ذکرت یا اباعبداللَّه فأحلت علی غائب.

فقال ابوعبداللَّه علیه السلام: و یلک و کیف یکون غائباً من هو مع خلقه شاهد و الیهم اقرب من حبل الورید، یسمع کلامهم و یری اشخاصهم و یعلم اسرارهم و انما المخلوق الذی اذا انتقل عن