یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨٩ - کرامت نفس، محور اصلی اخلاق اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٤٨٩

پس عمده یکی این است که انسان عالی بودن و زیبا بودن روح را تشخیص بدهد [١] که آن را آلوده نکند و به تعبیر دیگر و از نظر دیگر ارزش فوق العاده بیمانند آن را تشخیص بدهد و بفهمد چیزی جای آن را نمیگیرد که: اثامن بالنفس النفیسة ربها- و لیس لها فی الخلق کلهم ثمن. مثل اینکه در یک کشور نفایسی پیدا میشود که با هستی آن کشور مساوی است و غیر قابل فروش است. آیا کشور ایران هرگز حاضر خواهد شد که مثلًا کوه نور یا دریای نور را بفروشد و چیز دیگر به جای آن بگذارد؟ البته نه. کوه نور یا دریای نور را ممکن است از ایران بدزدند ولی ممکن نیست که ایرانی آن را به بهای چیزی بفروشد، زیرا مصداق انک لن تعتاض به عوضاً است. همچنین است فرزند هرکس برای خود او که قابل معاوضه نیست. هرکس برای خودش کوه نور و دریای نور است، گوهری است غیرقابل عوض و هیچ بهایی و عوضی نمیتواند جای آن را پر کند.

١٢. قرآن کریم میفرماید:

و لاتکونوا کالذین نسوا اللَّه فانسیهم انفسهم.

در این آیه کریمه فراموشی خدا را سبب یاد رفتن و از دست دادن شخصیت انسانی و کرامت نفس ذکر میکند و بالاشاره یاد داشتن خدا و توجه به حق را موجب یاد خود بودن و احساس کرامت و شخصیت ذکر میکند. در حقیقت این آیه کریمه میخواهد بگوید این اصل اخلاقی که محور دستورهای اخلاقی اسلامی است مولود جهان بینی الهی مخصوص اسلامی است، زیرا همه روشها و مکتبهای اخلاقی جهان مولود نحوه خاص جهان بینی فلسفی آنهاست. این نوع احساس کرامت برای نفس و روح و این اندازه اصالت برای معنی