یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧ - شخصیت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٢٧

لحنی تضرع آمیز خواهش کرد که یک جلد از این کتاب مجانی برایش تهیه شود. آن مدرس گفت: خودم دارم، برای شما میفرستم.

اگر انسان یک دنیا معلومات داشته باشد و یک ذره طمع، چاپلوسی و حتی بخل و امساک، آنچنان کسی شخصیت ندارد. اگر علم، آدمی را قانع و متکی به نفس و بیاعتنا بکند درست، والّا خود علم فی حدذاته شخصیتآور نیست.

١٢. ما در اصطلاحات فقهی خودمان کلمهای داریم به نام مروّت. این کلمه از ماده مرء است که به معنی مرد است. فقها در باب عدالت میگویند: ملکه پرهیز از کبائر و از اصرار بر صغائر و از اعمال خلاف مروّت. بعد مثال میزنند به کارهای پست، مثلًا در کارها ملاحظه اینکه ده شاهی از مال خودش زیادتر نفت مصرف نشود میکند، برای یک لقمه نان هم اهمیت و ارزش قائل است. البته اگر مربوط به بیت المال باشد برای کمتر از آن نیز باید اهمیت داد، همچنان که امیرالمؤمنین در خزانه بود که دیگران وارد شدند، چراغ بیت المال را خاموش کرد، گفت: تا حالا که روشن بود به واسطه خود بیت المال بود اما حالا ملاقات خصوصی است و من حق ندارم از آن مصرف کنم. فرق است میان تصرف نکردن در چیزی که انسان حق تصرف ندارد و میان تصرف نکردن در چیزی که حق دارد ولی تصرف نمیکند به واسطه مضایقه و تنگ نظری.

در وسیلة النجاة آقای اصفهانی در شرایط امام جماعت میگوید:

و العدالة، فلاتجوز الصلوة خلف الفاسق و لامجهول الحال و هی حالة نفسانیة باعثة علی ملازمة التقوی مانعة عن ارتکاب الکبائر التی منها الاصرار علی الصغائر و عن منافیات المروة و هو کل ما دل ارتکابها علی مهانة النفس و قلة الحیاء و عدم المبالاة بالدین.

قید «عدم المبالاة بالدین» از جهت خاصی است که در مسئله