یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٩ - عدل یا توازن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ٢٢٩

همکاری کنیم و این اختلاف را دامن بزنیم. اینها نمیدانند این اختلاف روی یک هدف کلی است، از قبیل نقص و توسری خوردن و انحراف نیست. در اینجور اختلافها باید از طبیعت الهام گرفت و پیروی کرد و الّا توسری خوردن از طبیعت است.

زیرا در طبیعت بین هدف و وسیله ارتباط است و نقص جنس اناث در بعضی دفاعیات به خاطر این است که آن وسیله به مرد داده شده. اگر زن بخواهد قائم مقام مرد بشود، طبیعت ناچار او را صفات خشنه مردی میدهد. زن سربازی رفته نمیتواند زن بماند. در مجله اطلاعات ماهانه، شماره ... تاریخ ... نوشته بود: زن اگر کار مردی انجام دهد مورد تحسین هست اما هیچ مردی دیگر به چشم یک زن محبوب و به عنوان همسری او را نمیخواهد. یک مرد رغبت نمیکند که ژاندارک را در بغل بگیرد.

اگر زنها کار مردها را بکنند و مردها کار زنها را، تدریجاً صفات مردی به آن زنها و صفات زنی طبیعی به این مردها منتقل میشود، نه تنها در خلق و خوی بلکه در جسم و تن، همان طوری که مرغی که مدتی کار خروس بکند شبیه خروس میشود و خروسی که کار مرغ بکند شبیه مرغ میشود.

١٦. گفتیم عدالت اقتضا میکند که پارهای اختلافات طبیعی را به رسمیت بشناسیم، یعنی مبنای تفاوت در مقررات قرار دهیم. عدالت مساوات نیست. مساوات لازمه عدالت است اما نه در همه جا، بلکه در شرایط مساوی. باید دید اختلاف در طبیعت چیست و هدف آن چیست. یک وقت اختلاف در پوست است، هدف این اختلاف مقاومت در برابر گرماست. یک وقت اختلاف مربوط به عوامل سطحی و منطقهای و جغرافیایی نیست، مربوط به تصادف نیست، مربوط است به هدفهای اصلی طبیعت و حیات مثل تفاوت مرد و زن.

١٧. عدالت مستلزم مساوات است در شرایط مساوی، نه مطلقاً.

لهذا مجازات عالم با جاهل متفاوت است. در اسلام مجازات مرد و زن در برخی موارد مثل ارتداد و روزه خوری متفاوت است. در قرآن