یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩١ - حقیقت عبادت و دعا - سخن اینشتین و سخن اقبال

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ١٩١

در این سخن روح عبادت به معنی واقعی بیان شده است.

٢. نهج البلاغه، خطبه ٢٢٠:

ان اللَّه تعالی جعل الذکر جلاء للقلوب ... یتنسّمون بدعائه روح التجاوز.

٣. رجوع شود به ورقههای دعا، ایضاً ورقههای عبادت، ذکر خدا، خلوت برای بازیافتن خود و ورقههای روح، خود واقعی و خود خیالی.

٤. اقبال، احیای فکر دینی، صفحه ١٠٤:

دامنه پرواز دینی برتر و بالاتر از دامنه پرواز فلسفی است. دین تنها با تصور راضی نمیشود، در صدد آن است که به معرفت اصیل تری دست یابد و با مطلوب خویش اتحاد بیشتری پیدا کند. عاملی که به وسیله آن این اجتماع و اتحاد صورت میگیرد، عمل عبادت یا نیایش است که به نورانیت نفسانی میانجامد.

هم او میگوید (ص ١٠٥):

نیایش در اصل خود جنبه غریزی دارد. عمل نیایش به قصد دست یافتن به معرفت، به تفکر شباهت دارد. ولی نیایش در عالیترین صورت خود بیشتر و برتر از تفکر مجرد است. آن نیز مانند تفکر یک فرایند مشاهده درونی یا مراقبه (آسیمیلاسیون) است ولی فرایندهای مراقبهای در نیایش به یکدیگر نزدیکتر میشوند و نیرویی پیدا میکنند که بر اندیشه محض ناشناخته است.

در عمل تفکر، ذهن حقیقت و واقعیت را مشاهده و دنبال