یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٢ - حقیقت عبادت و دعا - سخن اینشتین و سخن اقبال

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٦، ص: ١٩٢

میکند.

تفکر، تماشای حقیقت است اما نیایش شرکت در حیات حقیقت است:

در نیایش از وظیفه جستجوی کلیتی که گام آهسته کرده است (کذا) دست برمیدارد و از اندیشه برتر و بالاتر میرود و خود حقیقت و واقعیت را تسخیر میکند تا آگاهانه در زندگی آن شرکت جوید.

در این گفته هیچ سرّ و معمایی وجود ندارد. نیایش به عنوان وسیله اشراق نفسانی، عملی حیاتی و متعارفی است که به وسیله آن جزیره کوچک شخصیت ما وضع خود را در کل بزرگتری از حیات اکتشاف میکند.

٥. رجوع شود به ورقه نظر دانشمندان درباره دین، سخن اریک فروم.

٦. احیای فکر دینی، صفحه ١٠٥:

ویلیام جیمز میگوید:

چنان محتمل به نظر میرسد که با همه مخالفتهای علم، افراد بشر تا پایان زمان به نماز و نیایش ادامه دهند مگر آنکه طبیعت عقلی و فکری چنان تغییری پیدا کند که هیچ یک از دانستههای ما نتواند ما را به قبول آن رهبری کند.

انگیزه نیایش نتیجه ضروری این امر است که در عین آنکه درونی ترین قسمت از خودهای اختیاری و عملی هرکس خودی از نوع اجتماعی است، با وجود این، مصاحب کامل خویش را تنها در جهان اندیشه میتواند پیدا کند ... اغلب مردم خواه به صورت پیوسته خواه تصادفی، در دل خود به آن رجوع میکنند. حقیرترین فرد بر روی زمین با این توجه عالی، خود را واقعی و با ارزش احساس میکند.

... احتمال دارد که مردمان از لحاظ درجه تأثیرپذیری از احساس یک ناظر درونی در وجودشان با یکدیگر اختلاف داشته باشند. برای بعضی از مردم بیش از بعضی دیگر این