علم و عمل جز با تندرستى ممكن نيست، و تندرستى نيز جز با تناول كردن غذا و خوراك به مقدار حاجت در هر شبانه روز ميسّر نمى‌شود. از اين روست كه بعضى از نياكان صالح گفته‌اند: «غذا خوردن نيز از امور دينى است»، و بر اين اساس است كه خداوند متعال مى‌فرمايد: كُلُوا من الطَّيِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً.«١» بنابراين هر كس كه اقدام به خوردن غذا مى‌كند تا بدان وسيله به علم و عمل خود يارى رساند و تقوايش را تقويت كند، سزاوار نيست كه زمام نفس را رها كند و آن را همانند چهارپايان در چراگاه آزاد بگذارد تا هر چه مى‌خواهد بخورد زيرا آنچه باعث ديندارى و وسيله رسيدن به ديانت است شايسته است كه مظهر انوار و آداب و سنن دينى باشد، به طورى كه بنده خدا را پاى بند كند و انسان متقى بدان وسيله از گناهان مصون بماند تا آنجا كه اشتهاى به غذا را در خوردن و نخوردن با ميزان شرع بسنجد تا بدان وسيله گناه و معصيتى را از خود دور سازد و اجر و ثوابى را كسب كند هر چند كه در آن غذا بيشترين لذّت نفسانى باشد.

پيامبر اكرم (ص) فرمود: «همانا مرد حتى به خاطر لقمه غذايى كه به طرف دهان خود و همسرش مى‌برد اجر مى‌برد.»«٢»

البتّه اين اجر و ثواب در صورتى است كه لقمه غذا را به دستور دين و به خاطر دين بردارد و آداب دينى را رعايت و به وظايف دينى عمل كند.

اينك ما بر آنيم كه وظايف دينى فرد را در هنگام غذا خوردن بيان كنيم از اين رو واجبات و مستحبّات و آداب غذا خوردن و گوارايى آن و كيفيت غذا خوردن را در چهار فصل و همچنين فصل ديگرى در پايان مى‌آوريم.

باب اول، در وظايف كسى كه تنها غذا مى‌خورد.

باب دوم، آدابى كه رعايت آنها چه در صرف غذا به صورت فردى و چه به صورت‌

[١] مومنون / ٥١: خوردنيهاى پاكيزه بخوريد و كارهاى شايسته به جا آوريد همچنين در آيه ديگر مى فرمايد: اى پيامبران از غذاهاى پاكيزه بخوريد و كارهاى نيك انجام دهيد

[٢]- بخارى در صحيح خود (ص ٨٠ و ٨١) اين حديث را نقل كرده است و در حديث ديگرى چنين آمده است : هرچه را كه انفاق كنى براى تو صدقه محسوب مى شود حتى لقمه اى را كه در دهان همسرت قرار مى دهى ...