راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء)

كتاب آداب غذا خوردن

آداب نوشيدن آب

باب دوم آدابى كه به دليل اجتماع و مشاركت در غذا، علاوه بر آداب ديگر بايد رعايت شود، هفت تاست

2- موقع غذا نبايد ساكت بمانند،

3- در ظرف غذا با رفيقش همراهى كند

4- لازم نباشد كه رفيقش به او بگويد بخور

5- اشكالى ندارد كه دستش را ميان طشت بشويد

6- به همراهان نگاه نكند

7- كارى را كه باعث انزجار ديگران است، انجام ندهد

باب سوم در آداب غذا دادن به برادرانى كه به ديدن انسان مىآيند

باب چهارم در آداب مهمانى

اما آوردن غذا پنج دستور دارد

1- زود آوردن غذا كه نوعى احترام گذاشتن به مهمان است

2- ترتيب خوراكيها

3- از انواع غذاها بهترين آنها را مقدّم بدارد

4- غذاهاى مختلف را پيش از آنكه بتوانند استفاده كامل ببرند، بر ندارد

5- به مقدار كفايت غذا حاضر كند،

آداب بازگشت

1- ميزبان بايد تا در منزل با مهمان بيرون رود

2- مهمان، خوشحال برگردد،

باب پنجم در آداب امور متفرقهاى كه از نظر طبّى و شرعى ممنوع است

3- حجّاج به يكى از اطبّا گفت چيزى به من بگو كه به آن پاى بند باشم

5- پرهيز براى آدم سالم زيان بخش است،

6- مستحب است براى صاحبان عزا و خانواده ميّت غذا ببرند،

7- نبايد در سر سفره ظالم حضور يابد

8- از فتح موصلى نقل كردهاند كه به قصد ديدار بشر حافى بر او وارد شد

9- يكى از بزرگان گويد خوردن غذا چهار نوع است

كتاب آداب نكاح

ترغيب به ازدواج

اخبارى كه به ازدواج تشويق مىكند

در اعراض از ازدواج

سود و زيان ازدواج

فايده اوّل- فرزند هدف اصلى ازدواج است

فايده دوّم- مصونيّت از شرّ شيطان

فايده سوم- آرامش نفس و مأنوس ساختن آن با همنشينى

فايده چهارم- خاطر جمع بودن از اداره منزل،

فايده پنجم- مجاهدت و رياضت نفس از طريق رعايت

آفتهاى ازدواج

1- مهمترين آفت آن ناتوانى بر كسب حلال است،

باب دوم درباره آنچه از حالات زن و شرايط عقد، بايد رعايت شود

امّا عقد و اركان و شرايط آن

1- زن صالح و ديندار باشد

2- خوشخويى

3- زيبايى كه خود مطلوب و قابل توجه است،

4- زنى كه مهرش سبك باشد،

5- زن، اولاد آور باشد

6- باكره باشد

8- زن از خويشاوندان نزديك نباشد،

باب سوم در آداب معاشرت و آنچه در دوام ازدواج دخالت دارد و زن و مرد بايد مراعات كنند

اوّل، وليمه

پنجم در غيرت نسبت به همسرش ميانه رو باشد

ششم، ميانه روى در خرج

هفتم، بايد شوهر مسائل و احكام حيض را به مقدارى كه زن تكليف واجبش را بداند به او بياموزد

هشتم، هر گاه مردى چندين زن داشته باشد، بايد عدالت را در ميان آنها رعايت كند

نهم، در نافرمانى زنان،

باب اول در فضيلت كسب و تشويق به آن

باب دوّم درباره آشنايى با كسب

اركان عقد بيع

باب سوم «در بيان عدالت در معامله و اجتناب از ظلم»

باب چهارم احسان در معامله

چهارم ادا كردن دين

پنجم قبول اقاله

ششم نسيه دادن به تهيدستان

باب پنجم در دلسوزى تاجر نسبت به امور مربوط به دين و اهتمام به آخرتش

فضيلت حلال و مذمت حرام

باب دوّم در مراتب شبهات و منشأ پيدايش آنها و تميز آنها از حلال و حرام

باب سوّم درباره تحقيق و پرسش، اقدام كردن، سهل انگارى و احتمال هر كدام

باب پنجم درباره مقررّيهاى پادشاهان و جايزههاى ايشان و موارد حلال و حرام آن

باب ششم موارد حلال و حرام در ارتباط با سلاطين ظالم و حكم رفتن به مجالس و ورود بر ايشان و گراميداشت

باب هفتم در مسائل متفرّقهاى كه بسيار مورد نيازند

بيان خشم و كين در راه خدا

باب دوم درباره حقوق برادرى و رفاقت

حق اوّل حق در مال

حق دوم كمك به شخص، در برآوردن حاجتها

حق سوم اين حق مربوط به زبان است

حق چهارم حق بر زبان به سخن گفتن است

حق پنجم گذشت از لغزشها و خطاهاست

حق ششم براى برادر دينى در زمان حيات و پس از مرگش دعا كنى

حق هفتم وفادارى و صميميت،

حق هشتم سبك گرفتن و ايجاد تكليف نكردن است

حقوق مسلمانان

فصل سخن جامع در آداب معاشرت

حقوق نزديكان و خويشاوندان

حقوق پدر و مادر و فرزند

حقوق زرخريد (برده)

اذهب فودّك عن فؤادى طالق = أبدا و ليس طلاق ذات البين

فإن ارعويت فانّها تطليقة = و يدوم ودّك لى على ثنتين

و إن امتنعت شفعتها بمثالها = فيكون تطليقين فى حيضين

و اذا لثّلاث اتتك منّى بتّة = لم تغن عنك ولاية السيبين«63»

وجدت مصيبات الزمان جميعها = سوى فرقة الاحباب هيّنة الخطب«64»

تذلّل لمن إن تذللّت له = يرى ذاك للفضل لا للبله

و جانب صداقة من لا يزال = على الاصدقاء يرى الفضل له«69»

كم صديق عرفته بصديق = صار احظى من الصّديق العتيق

و رفيق رأيته فى طريق = صار عندى هو الصديق الحقيق«70»

راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٣٦ - باب هفتم در مسائل متفرّقهاى كه بسيار مورد نيازند

در تعدادى از اخبار ائمه (ع) آمده است: «بهترين وامها آن وامى است كه سودى را جلب كند.»«٢٢»

و اما آنچه روايت كرده‌اند كه «مردى خدمت على (ع) آمد و عرض كرد: من از كسى طلبكارم، او هديه‌اى برايم فرستاده استي فرمود: از طلبى كه دارى حساب كن»«٢٣» مؤلّف در استبصار، اين مورد را بر هديه غير معهوده و يا استحباب حمل كرده است.«٢٤»

از اسحاق بن عمار نقل شده است كه مى‌گويد: «به امام صادق (ع) عرض كردم، عقد و عروسى مى‌شود و چيزى بر سر مردم نثار و پخش مى‌كنند. فرمود: حرام است ولى اگر چيزى از آن را دادند، آن را بگير.»«٢٥»

و ازآن نقل شده است كه مى‌گويد: «به امام صادق (ع) عرض كردم: بچه‌ها با گردو و تخم مرغ بازى و برد و باخت مى‌كنند، چگونه استي فرمود: از آن نخور كه حرام است.»«٢٦»

از سكونى به نقل از آن حضرت روايت شده كه مى‌گويد: «مال حرام بهاى مردار و سگ و شراب و مهر زناكار و رشوه در قضاوت و مزد كاهن است.»«٢٧»

در روايت ديگرى آمده است: «مال حرام انواع زيادى دارد از آن جمله است كسب حجامت كننده در صورتى كه با هم شرط كنند و مزد زن زناكار و بهاى شراب و امّا

[٢٢] به تهذيب، ج ٢، ص ٦٤ و استبصار، ج ٣، ص ٩ مراجعه کنيد.

[٢٣]- تهذيب، ج ٥، ص ١٠٣؛ شماره ١.

[٢٤]- استبصار، ج ٣، ص ٩، شماره ٢٣.

[٢٥]- تهذيب، ج ٢، ص ١١١، کافي، ج ٥، ص ١٢٤.

[٢٦]- کافي، ج ٥، ص ١٢٤، شماره ١٠.

[٢٧]- همان مأخذ، ص ١٢٧؛ ظاهراً اين حديث مطلق خريد و فروش سگ است ولي علماي شيعه به غير چهار نوع سگ: سگ گله، زراعت، شکار و سگ نگهبان منزل اختصاص داده‌اند، و در مسالک آمده است: صحيحتر جواز خريد و فروش سه نوع سگ است به دليل داشتن وجه مشترک با سگ شکاري در معناي مجوّز بيع، و مي‌گويد: دليل منع ضعيف السّند و قاصر الدّلاله است.