راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢١٨ - باب پنجم در دلسوزى تاجر نسبت به امور مربوط به دين و اهتمام به آخرتش

بيشتر كارهاى نيكان از مردمان پيشين ده صنعت بود: صنعت پوست دوزى، تجارت، باربرى، دوزندگى، كفش دوزى، لباسشويى، كفش فروشى، آهنگرى، شكار و صيد در خشكى و دريا و كاغذفروشى. و چهار تن از صاحبان مشاغل در نظر مردم، از آنان به ضعف فكرى ياد مى‌شود: بافندگان، پنبه فروشان، ريسندگان و آموزگاران و شايد از آن جهت باشد كه غالبا برخورد اين اشخاص با زنان و كودكان است و بر خورد با افراد ضعيف العقل باعث ضعف عقل مى‌شود، چنان كه سرو كار با خردمندان باعث فزونى عقل مى‌گردد.

از مجاهد نقل شده است كه مريم (ع) در جستجوى عيسى (ع) بود. به بافندگانى گذر كرد و از آنها راه را پرسيد، و آنان او را به غلط راهنمايى كردند. مريم گفت:

«خداوندا بركت را از كسب ايشان بردار و آنان را با تنگدستى از دنيا ببر، و در نظر مردم بى‌ارزش گردان» و دعاى مريم (ع) به اجابت رسيد. پيشينيان گرفتن اجرت براى كارهايى از قبيل عبادات و واجبات كفايى نظير غسل اموات و دفن مردگان و اذان گفتن را مكروه مى‌دانستند، هر چند كه حكم اجير شدن در اين امور را صحيح مى‌شمردند همچنين اجرت گرفتن براى آموزش قرآن و علوم شرعى را مكروه مى‌دانستند، زيرا حق اين اعمال آن است كه بدان وسيله آخرت كسب شود. بنابراين گرفتن اجرت بر اين اعمال عوض كردن دنيا با آخرت است پس چنين كارى پسنديده نيست.»

مى‌گويم: بيشتر مواردى را كه غزّالى از صناعات مكروهه ذكر كرده، از طريق اهل بيت (ع) نيز كراهت آنها رسيده و علاوه بر آنها برده فروشى نيز آمده است به اين دليل كه رسول خدا (ص) فرمود: «بدترين مردم كسى است كه مردمان را بفروشد.»«٥»

از حسان معلم نقل شده كه مى‌گويد: «از امام صادق (ع) درباره تعليم پرسيدم، فرمود: براى تعليم مزد نگير عرض كردم: براى تعليم شعر و نامه نگارى و نظاير اينها با