راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٤٧

نجات داده و رشته بردگى را از گردن تو گسسته است و از زندان قهر و سلطه بيرون آورده و تو را صاحب اختيار خويش ساخته و براى عبادت پروردگارت دست تو را باز گذاشته است، و بايد توجه داشته باشى كه او در حيات و ممات از همه كس به تو نزديكتر است و پشتيبانى او و رفع نيازمندى‌اش بر تو واجب است. و لا قوة الّا باللّه.

اما حق خدمتكار (برده) كه تو بر او احسان كرده‌اى، آن است كه بدانى خداى عزّ و جلّ در آزاد ساختن او به دست تو وسيله ارتباطى به درگاه خود و حجابى از آتش دوزخ براى تو قرار داده است و اجر و ثواب تو در دنيا ميراث اوست كه اگر وارثى نداشته باشد- به خاطر مالى كه در راه آزادى او صرف كرده‌اى- به تو مى‌رسد و در آخرت نيز اجر و ثوابى نصيبت گردد.

اما حق كسى كه به تو نيكى كرده، آن است كه از او سپاسگزارى كنى و به ياد نيكى او باشى و در بين مردم از او به نيكى ياد كنى و بين خود و خدا صميمانه براى او دعا كنى، زيرا تو اگر چنين كردى در نهان و آشكارا از او سپاسگزارى كرده‌اى، وانگهى اگر توانستى نيكى او را جبران كنى جبران كن.

اما حق مؤذّن، آن است كه بدانى او تو را به ياد خداى تعالى مى‌اندازد و تو را به بهره‌اى كه بايد ببرى دعوت مى‌كند و بر انجام فريضه الهى تو را يارى مى‌دهد بنابراين از او همانند كسى سپاسگزار باش كه بر تو احسان كرده است.

اما حق پيشنماز، آن است كه بدانى او واسطه ميان تو و خدا و نماينده تو به درگاه پروردگار است او از جانب تو سخن مى‌گويد، اما تو از طرف او سخن نمى‌گويى او براى تو دعا مى‌كند در صورتى كه تو براى او دعا نمى‌كنى و عمل مهم ايستادن در پيشگاه خدا را از جانب تو بر عهده گرفته است و اگر در اين اعمال كوتاهى كرده باشد به گردن اوست، نه تو و اگر به تمام و كمال انجام داده باشد تو شريك او هستى در صورتى كه تو فضيلتى بر او ندارى، او خود را سپر تو كرده و نماز تو را به وسيله نماز خود نگاه داشته است. بنابراين به خاطر اينها سپاسگزار او باش.