راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٢٨ - حقوق پدر و مادر و فرزند
آن حضرت فرمود: «بوى فرزند از بوهاى بهشت است.»«٤٢١»
اين بود اخبارى كه بر حق پدر و مادر و كيفيت اداى حق آنان تأكيد داشت. از آنچه درباره حق برادرى گفتيم به دست مىآيد كه رابطه پدر و مادر از رابطه برادرى مهمتر است، بلكه دو مطلب اينجا فزونى دارد: يكى آن كه بيشتر دانشمندان برآنند كه اطاعت پدر و مادر در شبهات واجب است هر چند كه در حرام محض واجب نيست، حتى اگر جداى از آنها غذا بخورى و از تو دلگير شوند، بايد با آنها غذا بخورى، زيرا ترك شبهات از پرهيزگارى است ولى خشنودى پدر و مادر لازم و حتمى است. همچنين حق ندارى سفر مباح و يا مستحبى را جز با اجازه آنها انجام دهى، و رفتن دنبال دانش مستحب است مگر در پى علم واجب از قبيل نماز و روزه باشى و در شهر محل زندگىات كسى نباشد كه بياموزد مانند كسى كه از اول در شهرى اسلام مىآورد كه در آن كسى نيست احكام اسلام را به او بياموزد پس بايد مهاجرت كند و به حق والدين مقيّد نباشد. ابو سعيد خدرى گويد: «مردى از يمن به نزد رسول خدا (ص) مهاجرت كرد و قصد جهاد داشت.
پيامبر (ص) فرمود: «نزد پدر و مادرت برگرد و از آنها اجازه بگير اگر اجازه دادند، جهاد برو، اگر نه هر چه مىتوانى به آنها خوبى كن كه پس از يكتاپرستى، نيكى به پدر و مادر بهترين صفتى است كه خدا را با آن ديدار مىكنى.»«٤٢٢»
مرد ديگرى خدمت پيامبر (ص) رسيد تا درباره جنگ مشورت كند فرمود: «آيا مادر دارىي عرض كرد: آرى، فرمود: در خدمت او باش زيرا بهشت زير پاى مادران است.»«٤٢٣»
ديگرى آمد، تا با پيامبر (ص) براى هجرت بيعت كند و گفت: خدمت شما نرسيدم، مگر اين كه پدر و مادرم را گرياندم. فرمود: «نزد آنها برگرد و آنها را چنان كه
[٤٢١] اين حديث را طبراني در الاوسط از قول عباس – به طوري که در الجامع الصغير آمده – با سند ضعيفي نقل کرده است.
[٤٢٢]- اين حديث را ابوداوود در، ج ٢، ص ١٧، بدون جمله «هرچه ميتواني» نقل کرده است.
[٤٢٣]- اين حديث را ابن ماجه، به شماره ٢٧٨١ و نسائي در ج ٦، ص ١١، کتاب خود نقل کردهاند.