راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٩٨ - حق دوم كمك به شخص، در برآوردن حاجتها
دلهايند و محبوبترين دلها در نزد خدا، دلى است كه از همه دلها پاكتر، محكمتر و رقيقتر باشد پاكترين دل از گناهان و محكمتر از همه در دين و رقيقتر نسبت به برادران.»«٨»
خلاصه آن كه سزاوار است حاجت برادر دينى را مثل حاجت خودت، حتّى مهمتر شمارى و به زمان نياز داشتن وى توجّه داشته باشى و از احوال وى غافل نمانى، همان طورى كه از احوال خود غافل نيستى و او را از درخواست و اظهار نياز و كمك خواهى بىنياز گردانى، حتّى به گونهاى حاجت او را برآورى كه گويا تو بدون اطّلاع از نيازمندى او اقدام كردهاى و هيچگونه حقى براى خود، به اين خاطر قائل نباشى بلكه منّت او را به خاطر پذيرش عمل تو درباره او و اقدام به كارش پذيرا شوى و شايسته نيست كه به برآوردن حاجت او، بسنده كنى بلكه بايد در آغاز بكوشى هر چه بيشتر به او احسان و ايثار كنى و او را بر خويشان و فرزندان خود مقدم بدارى. در روايت آمده است: «هر كس برادر دينىاش را در حالى كه مشتاق ديدار اوست ملاقات كند فرشتهاى از پشت سر صدا مىزند، خوشا به حال تو، بهشت گوارايت باد.»«٩»
عطا مىگويد: پس از سه روز از برادران دينى خود، احوالپرسى كنيد اگر مريض بودند از آنها عيادت كنيد و اگر گرفتارى داشتند به آنها يارى كنيد و اگر فراموش شده بودند آنان را به ياد آوريد.
از پيامبر (ص) نقل شده كه فرمود: «هر گاه با كسى دوست شدى از او نام و نام پدر و نشانى منزلش را بپرس، تا اگر بيمار شد از او عيادت كنى و اگر گرفتارى داشت يارىاش نمايى» و در روايت ديگرى آمده است: «و از نام جدّش و قبيلهاش بپرس.»«١٠»
[٨] اين حديث را طبراني در الکبير از ابن عنبسه خولاني با اندک اختلافي – به طوري که در الجامع الصغير آمده – به سند ضعيف نقل کرده است.
[٩]- اين حديث را – به طوري که در مجمع الزوائد، ج ٨، ص ١٧٣ آمده – بزاز و ابويعلي نقل کردهاند.
[١٠]- آغاز اين حديث را ترمذي در (سنن) ج ٩، ص ٢٣٨ نقل کرده و ميگويد: اين حديث عجيبي است و تمام اين حديث را خرائطي در مکارم الاخلاق و بيهقي در الشّعب – به طوري که در المغني آمده – به سندي ضعيف نقل کرده است.