دوم: بدعت گذارى كه مردم را به بدعت خود دعوت مى‌كند. پس اگر بدعتش به گونه‌اى است كه باعث كفر مى‌شود كار او بدتر از كار كافر ذمى است، زيرا او اقرار به جزيه نكرده و زير بار قرار داد ذمه نرفته است و اگر در بدعتش كفر نورزيده است، كار او بين خود و بين خدا ناگزير از كار كافر سبكتر است، ولى دستور در اعتراض بر او شديدتر از كافر است زيرا شر كافر به ديگرى سرايت نمى‌كند، چون مسلمانان بر لعن او عقيده دارند و به سخن او اعتنا نمى‌كنند و او نيز براى خودش ادعاى اسلام و اعتقاد به حق را ندارد. اما شخص بدعت گذارى كه دعوت به بدعت مى‌كند و معتقد است در مورد آنچه دعوت مى‌كند بر حق است در نتيجه باعث گمراهى مردم مى‌شود و شر او به ديگران‌

[٦٤] مجادله / ٢٢: هيچ قومي را که ايمان به خدا و روز جزا دارد نمي‌يابي که با دشمنان خدا و رسولش دوستي کنند، هر چند پدرانشان باشند ...

[٦٥]- اين حديث را شريف رضي در تلخيص البيان، ص ٢٥٧، و المجازات النّبويه، ص ١٧٠ با بيان کافي ايراد کرده و طبراني آن را در الکبير در ضمن حديثي که رجال آن همگي ثقه هستند. چنين نقل کرده که پيامبر فرمود: «من از هر مسلماني که با مشرکين طوري زندگي کند که چاههاي آبشان مشخص نباشد، بيزارم». به مجمع الزوائد، ج ٥، ص ٢٥٣، مراجعه کنيد. و ترمذي در جلد ٧، صفحه ١٠٤ کتاب خود اين حديث را آورده و در آن جا «لاتترا أي ناراهما»: آتشهاي آنها يکديگر را نبينند، آمده است، و همومي مي‌گويد: در النهاية آمده است: يعني بر مسلمان لازم و واجب است که منزل خودش را از منزل مشرک دور کند و مبادا جايي منزل کند که وقت روشن کردن آتش در آن جا، آتش وي بر آتش مشرک که در منزلش روشن مي‌کند، ظاهر و آشکار شود، ولي مشرک مي‌تواند با مسلمانها در ديار آنها منزل گزيند، و همسايگي با مشرکان از آن نظر کراهت دارد که نه با مسلمانان هم پيمانند و نه آنان امنيتي از جانب آنها دارند، از اين رو امر به مهاجرت فرموده است. کلمه "تراأي" مصدر تفاعل از رؤيت است.

[٦٦]- ممتحنه / ٢: اي اهل ايمان مبادا دشمن من و دشمن خودتان را، دوست خود بگيريد.