راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٨٢ - باب سوّم درباره تحقيق و پرسش، اقدام كردن، سهل انگارى و احتمال هر كدام

رسيده و سخن آنان از نظر ما حجّت است نه قياس و نه چيز ديگر، بخصوص در برابر نص ايشان. اما جواز اقدام به دليل اخبارى كه از اهل بيت (ع) قبلا بيان كرديم كه آن روايات بر جواز پوشيدن پوستهايى در حال نماز دلالت داشت كه از مخالفان خريدارى مى‌شد كه آنها پوست مردار را با دباغى حلال مى‌شمردند امامان فرموده‌اند پوشيدن آنها در نماز جايز است بدون اين كه بپرسند، و خوارج بر خود تنگ گرفتند به خاطر جهالتشان در حالى كه دين سهلتر از اينهاست و امّا اين كه ترك اين قبيل چيزها از ورع است به دليل روايتى است كه ما از سرور عابدان (ع) نقل كرديم كه آن حضرت پوستين خود را كه از پوستينهاى عراق بود، در حال نماز نمى‌پوشيد. از آن حضرت سؤال كردند، فرمود: «مردم عراق لباس پوست مردار را حلال مى‌شمرند و گمان مى‌كنند كه دباغى آن باعث پاك شدن است.»

همچنين اخبار نبوى كه غزالى آنها را نقل كرد، بر بيش از استحباب و مقتضاى ورع دلالت نداشت، و اما تصرّف دل، فرع بر حكم شرع است و ظاهرا پس از فتوا معتبر است.

غزالى گويد:

«حالت سوّم، آن كه به وسيله نوعى خبرگى و ممارست، وضعيت معلوم باشد به گونه‌اى كه موجب ظنّ در حليّت و حرمت مال شود مثل اين كه به حسب ظاهر صلاحيّت و ديانت و عدالت شخص معلوم باشد و ممكن است در باطن بر خلاف آن باشد. در چنين موردى سؤال لازم نيست، همان طور كه در مورد شخص ناشناس تحقيق جايز نبود در اين جا نيز تحقيق جايز نيست. بنابراين اقدام بر گرفتن مال بهتر است و اقدام در اين جا از شبهه دورتر است تا اقدام به خوردن طعام مجهول زيرا اقدام به خوردن طعام مجهول، هر چند حرام نيست، از ورع بدور است و اما خوردن غذاى اهل صلاح روش انبيا و اولياست. پيامبر (ص)