عمر با وجود خشونتش مى‌گويد: سزاوار است كه مرد در خانواده مانند كودكى باشد، اما وقتى كه از شخصيّت او جستجو كنند مردانگى بيابند. لقمان مى‌گفت: شايسته است كه خردمند در ميان خانواده‌اش چون كودكى باشد، اما وقتى كه بين مردم مى‌آيد، مرد و مردانه باشد. در خبر آمده است: «همانا خداى تعالى جعظرى جوّاظ را دشمن مى‌دارد.»«٢١» بعضى گفته‌اند مقصود كسى است كه بر خانواده سختگير و در ذات خود متكبر است، و يكى از كسانى است كه در آيه مباركه آمده است: عُتُلٍّ بَعْدَ ذلِكَ زَنِيمٍ«٢٢» بعضى گفته‌اند: عتّل يعنى كسى كه نسبت به خانواده‌اش تندزبان و سخت‌دل باشد.

پيامبر (ص) به جابر فرمود: «چرا با دوشيزه‌اى ازدواج نكردى تا تو با او و او با تو ملاعبه كند.»«٢٣»

زن باديه نشينى همسرش را كه از دنيا رفته بود، توصيف مى‌كرد و مى‌گفت: به خدا سوگند وقتى كه خانه مى‌آمد خندان و در خارج منزل كم حرف و خاموش بود، هر چه مى‌يافت مى‌خورد و اگر چيزى نداشت از كسى درخواست نمى‌كرد.

[٢٠] اين حديث را بزّاز به عبارت ديگر نقل کرده به طوري که در مجمع الزوائد، ج ٤، ص ٣٠٣ آمده در طريق اين حديث مصعب است که وي ضعيف مي‌باشد.

[٢١]- عراقي مي‌گويد: اين حديث را ابوبکر بن لال در مکارم الاخلاق از قول ابوهريره به سند ضعيفي نقل کرده است. مي‌گويم: سيوطي در درّالمنثور، ج ٦، ص ٢٥٢ از احمد و عبدبن حميد و ابن ابي حاتم و ابن مردويه و ابن عساکر از شهر بن حوشب نقل کرده مي‌گويد: عبدالرحمن بن غنم از پيامبر (ص) نقل کرده فرمود: جوّاظ، جعظري و عتّل زنيم وارد بهشت نمي‌شوند مردي از مسلمين پرسيد: جوّاظ، جعظري و عتّل زنيم کيستندي رسول خدا (ص) فرمود: جوّاظ کسي است که جمع مي‌کند و به کسي نمي‌دهد که مشمول سوره (معارج/١٦) آتش دوزخ بر او شعله‌ور است تا سر و صورت و اندامش را بسوزاند. اما جعظري کسي است که سخن درشت گويد، خداي تعالي فرموده است: «لطف خدا تو را با مردم مهربان کرد در صورتي که اگر تندخو و سخت دل بودي مردم از اطراف تو پراکنده مي‌شد ند.» (آل عمران / ١٥٩)، اما عتّل زنيم، آدم تندخو، شکم گنده کسي که زياد مي‌خورد و مي‌آشامد و به مردم ظلم و ستم فراوان روا مي‌دارد.

[٢٢]- قلم / ١٣: و با اين همه خشن است و حرام‌زاده.

[٢٣]- اين خبر چند بار قبلاً ذکر شده است.