پوشيده نيست كه آنچه ما گفته ايم همانست كه آنجناب در آخر فرمود : و چون بر مطالع الخ , و با آنچه كه در اول فرمود : و هرگاه مطالع الخ , به يك مفادند . مثلا در صفحه ٥٣٧ جامع مذكور در مطالع البروج بالقبه مطالع يكدرجه ثور را قبح نـ آورده است , و در صفحه ٥٣٥ در مطالع البروج لخط الاستواء مبتدا از اول حمل مطالع يكدرجه ثور را كح نب آورده است . پس چون بر مطالع استوائى يكدرجه ثور ٩٠ درجه افزائيم نتيجه قيح نب خواهد بود كه مطالع يكدرجه ثور مطالع بالقبه است قيح نـ ‌ صه بعلاوه كح نب .

و يا از مطالع مبتدا از اول حمل ٢٧٠ درجه كم كنيم نتيجه مطالع مبتدا از اول جدى خواهد بود . يعنى در مثال مفروض .

قيح نب ‌ رعه شفح نب ‌ شسه بعلاوه كح نب .

٤ علامه بيرجندى در شرح تذكره پس از بيان تعريف تعديل النهار بنابر وجه مشهور كه قوسهاى مثلثات ياد شده همه از دوائر عظام اند , تعريفى را كه ملاعلى قوشچى در فارسى هيئت آورده است نقل كرده است كه گفته است و اعلم ان بعضهم قد فرض الخ , سپس در رفع و هم تنافى و تو هم اختلاف حكم بين تعريف مشهور و تعريف بعض بتشابه قوسين بدانوجه كه در شكل ٧٣ در اول درس ٦٦ آورده ايم تمسك جسته است . اين بيان قويم بيرجندى هم مؤيد است كه در آغاز همين درس گفته ايم قول شاهمير مورد تأمل است . عبارت بيرجندى اين است :

([ و اعلم ان بعضهم قد فرض لمعرفة تعديل النهار دائرة ميل واحدة لكن على وجه آخر و هو أن تمر تلك الدائرة بمطلع الاعتدال و مغيبه فيحدث منها و من الافق و من المدار مثلثان شرقى و غربى كما فى الاول , الا ان المثلثين هيهنا يكونان فوق الأرض ان كان المدار في جهة القطب الظاهر , و تحته ان كان في جهة القطب الخفى . و ايضا اضلاع المثلثين على التقدير الأول كلها من الدوائر العظيمة , و على هذا التقدير يكون تعديل النهار قوسا من صغيرة هى المدار . و لا يختلف الحكم لأن تعديل النهار على هذا الوجه شبيه بتعديل النهار على الطريق المشهور بالعاشر من ثانية اكرثاوذوسيوس إذهما قوسان من دائرتين متوازيتين بين دائرتى ميل تمر احديهما بمطلع الاعتدال او مغيبه , و ثانيتهما