اگر همه موجودات زنده جهان، اعم از پرندگان، چهارپايان، و آن گروه از آنها كه شبانگاه به جايگاه خود بمى گردند، و همانها كه در بيابان مشغول چرا هستند، وتمام انواع گوناگون آنها، هم آنها كه كم هوشند و هم آنها كه زيركند، اگر همه آنها گرد آيند، هرگز در ايجاد پشه اى در عدم توانايى ندارند، و هيچگاه طريق ايجاد آن را نتوانند شناخت، خردهاى آنها در آگاهى به اسرار آفرينش متحير مى ماند، و نيروهاى آنها ناتوان و خسته مى شود، و پايان مى پذيرد و سرانجام پس از تلاش شكست خورده و ناتوان بازگردند و اعتراف نمايند كه در برابر آفرينش پشه اى درمانده شده اند و به عجز از ايجاد آن اقرار نمايند و حتى به ناتوانى خويش از نابود ساختن آن اذعان كنند.

[١] فرهنگنامه: ٥ / ٤٣٧ ـ ٤٣٨ .
[٢] كيف ولو اجتمع جميع حيوانها من طيرها وبهائمها، وما كان من مراحها وسائمها، وأصناف أسناخها وأجناسها، ومتبلدة أُممها وأكياسها على إحداث بعوضة ما قدرت على إحداثها، ولا عرفت كيف السبيل إلى ايجادها. ولتحيرت عقولها فى علم ذلك وتاهت، وعجزت قواها تتاهت ورجعت خاسئة حسيرة، عارفة بانها مقهورة، مقرة بالعجز عن إنشائها، مذعنة بالضعف عن إفتائها. (نهج البلاغه، خطبه ١٨٦).