مثل هاى آموزنده قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٥٦

چنانكه در مسأله تبديل عصاى موسى به اژدها از اين قرار است، آنجا كه مى فرمايد:

(فَأَلْقَي عَصَاهُ فَإِذَا هِىَ ثُعْبَانٌ مُبِينٌ * وَنَزَعَ يَدَهُ فَإِذَا هِىَ بَيْضَاءُ لِلنَّاظِرِينَ)[١].

«موى عصاى خود را افكند ناگهان اژدهاى آشكارى شد و دست خود را از گربان بيرون آورد براى بينندگان درخشان بود».

در اين موارد به گواهى كلمه «فإذاً» كه معنى ناگهانى دارد مشيت خدا بر وجود آنى و دفعى شىء تعلق گرفته بود، وط بق مشيت تحقق يافت.

ولى گاهى مشيت خدا بر وجود تدريجى شىء تعلق مى گيرد، مثلاً مشيت او بر آفرينش آدم به صورت تدريجى با عبور از مراحل ثلاثه تعلق گرفته بود در اين صورت تحقق او به نحو تدريجى خواهد بود اين مراحل عبارتند از:

مرحله نخست: خاك متحول.

مرحله دوم: مرحله تصوير.

مرحله سوم: مرحله دميدن روح.

و هر يك از اين مراحل براى خود درجاتى دارد، مثلا خلقت آدم در همان مرحله نخسن مراتب متعددى را طى كرد يعنى خاك، گِل، گِل چسبنده، گِل تيره رنگ، چكيده گِل، گِل خشكيده، به نام سفال.

از اين بيان روشن مى شود كه در آفرينش آدم و يا حضرت مسيح بايد از كلمه (فيكون) بهره گرفت نه «فكان» و در دو آيه ياد شده كه يكى درباره