نظر شرايط و امكانات زندگى در حد بسيار بالايى بودند. آنان به جاى اين كه در برابر اين نعمت ها سپاسگزار باشند و هر نعمتى را در جاى خود مصرف كنند، از اين نعمتها سوء استفاده كرده و سرانجام عمرى را به فساد و تبهكارى سپرى مى كردند.

طبعاً هر عملى عكس العملى دارد و جهان، نسبت به ملتهاى تبهكار وستمگر بى تفاوت نيست، و پيش از آن كه در رستاخيز به كيفر اعمال خود برسند، در اين جهان كيفر مى بينند. قرآن مجيد در برخى از آيات، نوع كيفرها را بيان مى كند و مى فرمايد:

(فَكُلاًّ أَخَذْنَا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِ حَاصِبًا وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنَا بِهِ الأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنَا )[١] .

اين آيه از چهار نوع كيفر در اين جهان، درباره ملتهاى عصيانگر گزارش مى دهد و مى فرمايد:

١. گروهى راسنگباران كرديم (فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِ حَاصِبًا).

٢. گروهى را با صيحه آسمانى نابود كرديم (وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ).

٣. گروهى را زمين به كام خود فرو برد (وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنَا بِهِ الأَرْضَ) .

٤. گروهى را در دريا غرق كرديم (وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنَا).

آياتى كه بيانگر كيفر بينى اقوام پيشين است، فزونتر از آن است كه در

[١] عنكبوت: ٤٠ .