يادآور شديم تشبيه معقول به محسوس يكى از ابزار بلاغت و وسيله تعليم و تربيت است و قردن مجيد نيز در تعقيب همين هدف امثالى را به كار گرفته، و حقايقى را در لباس محسوسات بيان كرده است .

پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم)كه معلم و مبلغ قرآن مى باشد در سخنان خود كه به عنوان تعليم و تربيت مطرح مى كند، از مثل هايى بهره گرفته و تشبيهات بليغ و استعاره هاى زيبا در كلام أو فراوان است.

ولى متأسفانه در گذشته عالمان اسلامى عنايتى به گردآورى امثال نبوى از خ ود نشان نداده جز محدث ترمذى در كتاب حديثى خود بابى تحت عنوان «أبواب الأمثال عن رسول الله» گشوده و در آن ١٤ مثل يعنى «تشبيه» نقل كرده است. و در هر حال اگر راهى را كه ترمذى گشوده ديگران تعقيب مى كردند گنجينه بزرگى در اختيار امت اسلامى قرار مى دادند.

پس از ترمذى تنها كسى كه اين راه را تعقيب كرده جلال الدين سيوطى است كه در حدود چهل و دو مثل از امثال نبوى را در كتاب خود «جامع الصغير» جاى داده است در حالى كه پيامبر بليغى كه پيوسته در حال خطابه و هدايت است بايد پيش از اين در سخنان أو مثل وجود داشته باشد.

خوشبختانه اخيراً محقق معاصر جناب آقاى محمد غروى به اهميت

[١] كافي ٢ / ٥٩٩، كتاب فضل القرآن، حديث ٢.