جنون ممكن است سبب محسوس وغير محسوس داشته باشد بلكه اسباب قريبه آن همان اسباب طبيعى مانند اختلال اعصاب وآفت فكر ومغز است ودر عين مؤثر بودن آنها، در پشت سر شيطان نيز مؤثر باشد، چنان كه كرامات به ملك نسبت داده مى شود، با اين كه اسباب طبيعى در كار است. وما در بحث فلسفى يادآور شديم كه علم، حق اثبات دارد ولى حقّ نفى ندارد.

در قرآن شريف (سوره ص آيه ١) از قول ايوب پيغمبر نقل مى كند كه به پروردگار عرض كرد: (انّي مسني الشيطان بنصب وعذاب) ودر سوره انبياء آيه ٨٣ مى فرمايد: (انّي مسّني الضر وأنت أرحم الراحمين) ومنظور از ضر همان مرض است كه بدان مبتلا شده بود، ومرض اسباب طبيعى دارد كه در بدن ظاهر مى شود، در عين حال ايوب آن را در آيه اوّل به شيطان نسبت داده است. [٢]

[١] مائده/٩١.
[٢] الميزان:٣/٤١٣.