عرب جاهلى در مسأله خالقيت جهان، موحد بود براى جهان و إنسان ، فقط يك خالق و آفريدگار مى شناخت و د، هم خدا بود. او هرگز در اين بخش مشرك نبود، همگان يا غالب آنان بر اين عقيده بودند كه جهان يك خالق بيش ندارد و آن خداست و اين مطلب در آيات بسيارى وارد شده است مانند:

(وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الأَرْضَ لَيَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ الْعَزِيزُ الْعَلِيمُ)[١].

«هرگاه از آنان سؤال شود چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است، همگان مى گويند خداى قادر و دانا».

ولى در مسأله تدبير و اداره جهان كاملاً مشرك بودند، و اعتقاد داشتند كه خدا تدبير واداره جهان و سرنوشت إنسان را به دست معبودها و بتها سپرده است، و كراراً قرآن مجيد عقايد آنان را در اين باره بانقد، بيان مى كند و مى گويد:

(...أَأَرْبَابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ)[٢].

«آيا خدايان متعدد و پراكنده بهتر است يا يك خداى واحد وقادر».

اين آيه گزارش مى دهد كه مشركان عصر يوسف نيز بسان مشركان عصر رسالت، براى جهان مدبرهاى متعدد و مختلفى قائل بودند.

آيات ديگر حاكى است كه آنان، نصرت و پيروزى و عزت و عظمت را در يارى بتها مى دانستند و اگر آنها را مى پرستيدند، به خاطر اين بود كه با

[١] زخرف: ٩ .
[٢] يوسف: ٣٩.