اكنون سؤال مى شود: «شرم كردن ويانكردن» از صفات موجود امكانى است كه پذيراى تأثر از عوامل درونى وبرونى باشد، وذات اقدس خدا، فراتر از آن است كه پذيراى تأثير باشد.

وبه ديگر سخن: «شرم» ويا «حيا» يك حالت روانى است كه باگرفتگى روح، همراه بوده واثر آن در اعضاى إنسان بالأخص چهره ظاهر مى گردد و خداى بزرگ بالاتر از ماده تأثير گذار ويا تأثيرپذير است تا نفياً واثباتاً محور اين نوع امور روانى باشد.

اين پرسش به «حيا» اختصاص ندارد، بلكه در تمام پديده هاى روانى كه از فعل وانفعال ذات خبر مى دهد نيز مطرح مى باشد، مانند خشنودى و خشمگينى خدا كه در برخى از آيات وارد شده است، از باب نمونه:

١.(لَقَدْ رَضِىَ اللهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ).[١]

«خدا آنگاه كه مؤمنان باتو بيعت مى كردند، خشنود گرديد».

٢.(غَضِبَ اللهُ عَلَيْهِمْ). [٢]

«خدا بر آنان «يهود» غضب كرد».

در حالى كه خشنودى وخشمگينى كه در زبان عربى به آن «رضا» و «غضب» مى گويند، دو حالت روانى است كه شرايط مساعد، ونامساعد،

[١] فتح / ١٨.
[٢] فتح/٦.