(وَ إِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الأَنْهَارُ وَ إِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ وَ إِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللهِ )[١] .

«سپس دلهاى شما (يهودان) پس از اين (سرگذشت بقره) سخت گرديد همانند سنگ يا سخت تر از آن چرا كه از برخى سنگها جويهاى بيرون مى زند، و پاره اى از آنها ميشكافد و آب از آن خارج مى شود و برخى از آنها از بيم خدا فرو مى ريزد، خدا از آنچه كه انجام مى دهيد غافل نيست».

جمله: (وَ إِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللهِ)حاكى از اين است كه سنگ ها و كوه ها از عظمت آفريدگار خود آگاهى دارند و از درك عظمت او فرو مى ريزند.

در تفسير آيه مورد بحث خواه تفسير نخست را بپذيريم يا تفسير دوم را هدف آيه اين است كه قلوب برخى انسانها از سنگ ها سخت تر و صلابت آنها بيشتر است زيرا هرگز از قرآن متأثر نمى شوند و دلها نرم نمى گردد.

بنابراين مشبه در آيه دلهاى كافران و گنهكاران است.

مشبه به: كوه و صخره ها است.

وجه شبه: صلابت و سختى است.

اما هدف چيزى ديگر است و آن اين كه سختى و صلابت قلوب كافران بيش از صلابت كوهها و صخره ها است .

مسلماً گفته خواهد شد وجه شبه (سختى) بايد در مشبه به بيشتر باشد نه در مشبه (قلوب٩ وجريان در اين آيه بر عكس است، پاسخ اين است كه مصحح اين تشبيه ملموس بودن دومى و غاير مشهود بودن اولى است، و در غير اين صورت تشبيه شرط لازم را دارا نخواهد بود.

[١] بقره: ٧٤ .