مثل هاى آموزنده قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٠

(چيزى كه از طريق تشبيه در صدد بيان حال وى هستيم)، با«مشبه به» (چيزى كه وضع وحال اوبراى ماروشن است) مى باشد.

قرآن «عذاب هاى نازل بر امت هاى پيشين را، «مَثُلات» مى خواند و مى فرمايد:

(...وَ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلاَتُ...). [١]

«پيش از آنان، عذاب هاى عبرت انگيز نازل شده است».

زيرا اين عذاب مى تواند مانع از انجام مجدد يك رشته اعمال باشد كه نظير اين عذاب را به دنبال دارد.

اين بيان كه عصاره چيزى است در كتابهاى لغت [٢] وارد شده است، مى رساند كه اين واژه حامل معنى همسان وهمگونى است، واين حقيقت در همه موارد كارگيرى آن، محفوظ است.

گاهى تصور مى شود كه اين واژه در معنى دومى مانند «صفت» و«توصيف» نيز به كار مى رود وبرخى از پيشوايان لغت بر اين معنى اصرار مىورزند، وابن منظور مؤلف «لسان العرب» آن را از لغت دانانى مانند يونس بن حبيب (متوفاى ١٨٢) ومحمد بن سلام جمحى (م/٢٣٢) وابو منصور ثعالبى (م/٤٢٩) نقل كرده است.

زرشكى يكى از مؤلفان پيش كسوت در علوم قرآن مى نويسد ظاهر كلام اهل لغت اين است كه «مَثَل» به معنى «وصف» در حالى كه ابوعلى فارسى (م/٣٧٧) آن را انكار كرده ومى گويد اين واژه در لغت عرب يك معنى بيش ندارد، وآن «تمثيل» است. [٣]