الا كلّ مولود فللموت يولد [٢] و لست ارى حيّا لحيّ يخلّد
آنگه ايشان را وصف كرد به بلادت و بعد فهم و قلّت فكر و نفى انتفاع به محلّ علم و حواسّ بر وجه مبالغت گفت: لَهُمْ قُلُوبٌ لاٰ يَفْقَهُونَ بِهٰا ؛ايشان را دلها هست كه به آن چيزى نمى‌دانند و چشمها دارند و به كار نمى‌دارند،و به آن چيزى نمى‌بينند و گوشها دارند و چيزى نمى‌شنوند به آن،و اين مانند آن است كه گفت:

صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لاٰ يَرْجِعُونَ [٣] .چون حواسّ و جوارح هست و انتفاع نيست، به مثابت آن است كه نيست.هم چنين در آيت ما چون سماع و ابصار و علم نه بر وجه انتفاع دينى است،انگار كه نيست؛و الّا معلوم است به ضرورت كه ايشان مى‌دانند و مى‌بينند و مى‌شنوند،و لكن چون بديدن و شنيدن و دانستن منتفع نه‌اند،گفت:

هم چنان است كه نمى‌بينند و نمى‌شنوند و نمى‌دانند؛و مانند اين،قول مسكين دارمى است:

اعمى اذا ما جارتى خرجت حتّى يوارى جارتى الخدر
و يصمّ عمّا كان بينهما سمعي و مالي غيره وقر[٦-پ]
چون نمى‌شنود و گوش نمى‌دارد و نگاه نمى‌كند به زنان همسايگان،خود را از آن كور و كر مى‌خواند،و قال آخر:

و كلام ساءني [٤]قد وقرت أذنى عنه و ما بي من صمم

[١] .آو،بم،آج:يلد.

[٢] .اساس:تولد؛به قياس نسخۀ آو،و اتفاق جميع نسخ،تصحيح شد.

[٣] .سوره بقره(٢)آيۀ ١٨.

[٤] .اساس،مل،مج:سيئنى؛كه به قياس با نسخه آج،و معنى بيت تصحيح شد.