روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١٨ - ترجمه
«لام»،در ذى القربى به جاى اضافت است،و التّقدير:و للرّسول و لذي قرباه [١]،و كما قال الشّاعر [٢]:
[................] [٣]و امّا قول آنكس كه گفت منسوخ است،درست نيست،براى آنكه تنافى نيست ميان هر دو آيت و جمع ميانشان صحيح است.دگر آنكه بر نسخ آيت دليل [٤]نيست،و حكم كردن به نسخ قرآن بىدليلى محال باشد.
امّا فرق ميان فىء و غنيمت،از آن وجه باشد كه گفتيم،و مذهب درست [٥]در اين مسئله موافق مذهب ماست،و قوله: مِنْ شَيْءٍ ،«من»براى تأكيد تنكير آورد [٦]، فايدۀ او استغراق باشد.مفسّران گفتند:حتّى الخيط و المخيط براى آن گفت،تا هيچچيز از او بيرون نشود،تا رشته و سوزن. فَأَنَّ لِلّٰهِ خُمُسَهُ ،اكنون غنيمت [٧]باشد كه از سراى حرب به قتال برگيرند به پنج قسمت بايد كردن،يك خمس از او جدا كردن و اربعة اخماس او قسمت كردن ميان مقاتله،آنان كه قتال كرده باشند و به قتال حاضر باشند،سوار را دو سهم و پياده را يك سهم،و اگر مردى باشد كه اسبان بسيار دارد او را دواسبه [٨]بيشتر ندهند،يك سهم او را زيادت باشد.و اگر گروهى برسند به يارى اين مسلمانان،پيش [٩]قسمت غنيمت،ايشان نيز در قسمت باشند،و اگر بعد الفراغ من القسمة باشد،ايشان را چيزى نرسد.آنگه آن خمس به شش قسمت كنند[٣٨-ر]چنان كه خداى تعالى فرمود،يك سهم خداى را باشد،و يك سهم رسول را،و يك سهم خويشان رسول را-اعنى قائممقام او را-كه متولّى كار باشد از پس او از اقرباى او،و قسمتى يتيمان [١٠]ايشان را،و قسمتى مسكينان ايشان را،و قسمتى ابناء السّبيل ايشان را خاص.و اين،مذهب اهل البيت است و روايت [١١]
[١] .آج،مج،لب+و بيان اين آن است كه به اتفاق«لام»،تعريف،و رسول به جاى اضافت است و التقدير:فللّه و لرسوله،و كذلك فى باقى الاسماء.
[٢] .كذا در اساس،آو،مل،ان،لكن پس از عبارت قال الشّاعر،بيتى ذكر نشده است.
[٣] .داخل قلاب بيتى است كه ظاهرا از نسخهها ساقط شده است
[٤] .مل:دليلى.
[٥] .همۀ نسخه بدلها:شافعى.
[٦] .همۀ نسخه بدلها،آمد.
[٧] .آو،آج،بم،لب،آن+آن.
[٨] .همۀ نسخ بدلها،بجز مل و مج:سهم.
[٩] .پيش/پيش از.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها،بجز مج:يتامى.
[١١] .همۀ نسخه بدلها+از.