روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٥ - ترجمه

اتى ابد [١]من دون حدثان عهدها و جرّت عليه كلّ نافجة شمل
و قال صفيّة بنت عبد المطّلب فى جمع الابد:

و خالجت آباد الدّهور عليكم و اسماء لم تشعر بذلك ايّم
فلو كان زبر مشركا لعذرته و لكنّ زبرا يزعم النّاس مسلم
و از جملۀ ادلّه بر آنكه«ابد»هميشه نباشد آن است كه:هميشه را جمع نكنند،و دگر مى‌گويد [٢]:

تأبّد الرّبع اذا مرّ عليه قطعة من الدّهر
قال لبيد:

بمنى تأبّد غولها فرجامها
و قال مزاحم العقيلى:

ا تعرف بالعرين [٣]دارا تأبّدت من الحىّ و استقّت [٤]عليها العواصف
امّا خلود،هم بر عموم هميشگى نباشد و او نيز هم عبارت باشد از مدّتى زمان، قال الشّاعر:

الّا رمادا هادما دفعت [٥] عنه الرّياح خوالد سحم
اراد الاثافيّ،و اين ابيات در خالد و ابد براى آن گفته شد تا اگر در آيتى اصحاب وعيد به ظاهر آن تمسّك كنند،معلوم باشد كه ظاهر اين دو لفظ دليل هميشگى نمى‌كند در كلام عرب.

قوله: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاٰ تَتَّخِذُوا آبٰاءَكُمْ وَ إِخْوٰانَكُمْ أَوْلِيٰاءَ -الآية،مجاهد گفت:اين آيت متّصل است به آن آيات كه پيش [٦]او هست كه در قصۀ عبّاس و طلحة بن شيبه آمد،و آن‌كه ايشان هجرت نمى‌كردند.جويبر گفت از ضحّاك،از عبد اللّه عبّاس كه:چون خداى تعالى فرمود مؤمنان را كه هجرت كنى با رسول -عليه السّلام-و از مكّه به مدينه شوى پيش [٧]فتح مكّه و ايشان را فرمود كه:به ترك پدران و برادران و خويشان بگويى،چون ايشان كافران‌اند و بر دين شما نه‌اند.