روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٥٢ - ترجمه
محال بود.
لَوْ لاٰ كِتٰابٌ مِنَ اللّٰهِ ؛اگر نه نوشتهاى است از خداى سابق شده.عبد اللّه عبّاس گفت:غنايم بر امّتان ديگر حرام بود،خداى تعالى چنان فرمود ايشان را كه:آنچه حاصل شود از غنايم،در وجه قربان كنند،[٤٩-ر]پس خداى تعالى در [١]لوح محفوظ بنوشت كه:غنيمت و اسيران [٢]حلالاند امّت محمّد را-صلّى اللّه عليه و آله.چون روز بدر بود مسلمانان حرص نمودند بر غنيمت و فداء اسيران.خداى تعالى اين آيت بفرستاد و گفت:اگر نه آنستى كه در لوح محفوظ بنوشته است [٣]كه حلال است شما را غنيمت،به شما رسيدى بدانچه كرديد عذابى عظيم [٤].حسن و مجاهد گفتند و سعيد جبير:اگر نه آنستى كه خداى تعالى بنوشت در لوح محفوظ كه عذاب نكند اهل بدر را.ابن جريج گفت:اگر نه آنستى كه من بنوشتهام كه اينان را كه مهتدى شدند اضلال نكنم،و ذلك قوله: وَ مٰا كٰانَ اللّٰهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَدٰاهُمْ حَتّٰى يُبَيِّنَ لَهُمْ مٰا يَتَّقُونَ [٥]... ،و آنكه هيچكس را عذاب نكنم تا بيان نكنم ايشان را.
شما را عذابى عظيم رسيدى بدانچه گرفتيد از غنيمت.محمّد بن سيرين روايت كرد از عبيدة السّلمانى كه رسول-عليه السّلام-صحابه را گفت در باب اسيران بدر-و ايشان هفتاد مرد بودند:كدام اختيار كنيد؟خواهيد بكشيد ايشان را و شما مسلّميد از آفت، و اگر خواهيد فدا بستانيد و بازفروشيد ايشان را به عدد ايشان از شما بكشند ايشان وقتى دگر.ايشان اختيار فدا كردند و شهادت،لا جرم روز بدر هفتاد مرد را بازفروختند و روز احد هفتاد مرد را از مسلمانان بكشتند.
فَكُلُوا مِمّٰا غَنِمْتُمْ حَلاٰلاً طَيِّباً ،گفت:بخوريد از آنچه به غنيمت برگرفتيد حلال پاك [٦].
ابو هريره روايت كرد از رسول-صلّى اللّه عليه و آله-كه گفت:خداى تعالى غنيمت حلال نكرد بر آنان كه پيش ما بودند و بر ما حلال كرد،ازآنجا كه ضعف و
[١] .آو،آج،بم:از.
[٢] .اساس:اسبان؛ظاهرا تحريفى در كلمه پديد آمده؛به قياس نسخۀ آو،و اتّفاق نسخ،تصحيح شد.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:بنوشتهام.
[٤] .مل+قوله: فِيمٰا أَخَذْتُمْ عَذٰابٌ عَظِيمٌ .
[٥] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ١١٥.
[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز مل و مج:پاكيزه:مل،مج:طيّب.