و مسلمانان آن را كاره بودند،همچنين قتال خواهد فرمودن شما را و جماعتى آن را كاره.زجّاج گفت:مردود است،الى قوله: يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفٰالِ ؛براى آن‌كه خداى تعالى انفال را تخصيص كرد به خداى و رسول و صحابه آن را كاره،همچنين تو را از خانه بيرون آورد و جماعتى آن را كاره.بعضى دگر گفتند،وجه تشبيه آن است كه: يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفٰالِ مجادلة كما جادلوك في اخراج اللّه ايّاك من بيتك؛تو را بر سبيل مجادله مى‌پرسند از انفال،همچنان كه جدل كردند با تو آنگه كه خداى گفت:از خانه بيرون شو به طلب عير [١]:و گفتند:ما را نگفتى كه ما را كارزار مى‌بايد كردن تا ما ساز كرده بوديمان [٢].بعضى دگر گفتند وجه تشبيه در حقّ، آن است[كه] [٣]خداى تعالى گفت: أُولٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا... ، كَمٰا أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ .مجاهد گفت:كما اخرجك ربّك من بيتك بالحقّ يجادلونك في الحقّ،يعنى چنان كه آن حق بود و در آن جدل كردند،همچنين در حق جدل كنند با تو پس ازآن‌كه حق [٤]روشن باشد.فرّاء گفت:وجه تشبيه آن است كه:چنان كه خداى تو را از خانه بيرون آورد و ايشان كاره،تو با كراهت ايشان ننگريدى و برآن برفتى،[هم] [٥]در باب غنايم بر فرمان خداى برو و با كراهت ايشان منگر.و كسائى گفت:«ما»،موصوله است و در جاى قسم است،و تقدير آن است كه:و الّذي اخرجك من بيتك بالحق[انّهم] [٦]يجادلونك في الحقّ.و در اين مخالفت ظاهر است در چند جاى،و اين قولى بعيد است.و ابو عبيده معمر بن المثنّى گفت:«ما»مصدريّه است،اى كاخراجك ربّك من بيتك بالحقّ،و درست آن است كه«ما»كافّه است كه در«كاف»تشبيه پيوسته است،چنان كه«انّما»و «كأنّما» [٧].حق‌تعالى گفت:چنان كه بيرون آورد تو را خداى تو از خانه‌يت [٨]در مدينه براى عير [٩]قريش. وَ إِنَّ فَرِيقاً ؛گروهى از مؤمنان آن را كاره بودند و اين قول بيشتر مفسّران است.

[٩] [١] .همه نسخه بدلها،بجز مج:غير.

[٢] .آو،آج،بم،مج،لب،آن:بودمانى؛لت:سامان كرده‌مانى.

[٣] .اساس:ندارد؛از لت،افزوده شد.

[٤] .آو،آج،بم،لب،آن+تو.

[٦] [٥] .اساس:ندارد؛از آو،افزوده شد.

[٧] .اساس:كلّما؛به قياس با نسخه آو،و اتفاق جميع نسخه‌ها تصحيح شد.

[٨] .خانه‌يت/خانه‌ات؛آو،آج،بم،لب،آن:خانه تو.