روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٤٤ - ترجمه

دوازده ماه،از آن [١]چهار ماه حرام است،سه پياپى ذوالقعده و ذوالحجّه و المحرّم، و رجب كه مضر گويند آن را آن‌كه بين جمادى و شعبان است،مراد آن بود كه ماههاى حرام با جاى خود افتاد [٢]،و حج با ذوالحجّه افتاد و نسىء باطل شد.

و خلاف كردند در آن‌كه اوّل كسى كه قتال كرد كه بود؟عبد اللّه عبّاس و قتاده و مجاهد و ضحّاك گفتند:اوّل كس كه نسأ كرد،بنو مالك بن كنانه بود و از پس ايشان ابو ثمامه [٣]،جنادة بن عوف بن اميّة الكنانى هر سال به موسم در آمدى بر خرى نشسته گفتى:انّى لا اعاب و لا اجاب و لا مردّ لما اقول انّا حرّمنا المحرّم و اخّرنا صفرا؛ مرا عيب نكنند و جواب ندهند و آنچه من مى‌گويم آن را مردّى نباشد،ما محرّم را حرام كرديم و صفر را تأخير كرديم.سال ديگر بيامدى و گفتى:انّا حرّمنا صفرا و اخّرنا المحرّم؛ما صفر حرام كرديم و محرّم بازپس داشتيم.كلبى گفت:اوّل كس كه اين كرد مردى بود از بنى كنانه،نام او نعيم بن ثعلبه،و او امير بودى بر موسم،و وقت آن‌كه عرب بازخواستندى گشتن خطبه كردى ايشان را و گفتى:لا مردّ لما امرت انا الّذي لا اعاب و لا اجاب،مشركان گفتندى او را:لبّيك.آنگه از او در خواستندى تا نسأ كند يك ماه.او گفتى:امسال محرّم حرام است،ايشان سنانها از سر نيزه بكندندى و آهنها از بن نيزه بكندندى [٤]و تيغها با نيام كردندى تا محرّم بگذشتى،و اگر گفتى امسال صفر حرام است و محرّم حلال،سنانها با سر نيزه كردندى و سلاحها [٧٧-ر]به دست گرفتندى و بنهادندى به دست [٥].و از پس نعيم بن ثعلبه،مردى بود نام او جنادة بن عوف،و او آن بود كه رسول-عليه السّلام-او را دريافت.جويبر روايت كرد از ضحّاك از عبد اللّه عبّاس كه:اول كسى كه نسأ كرد عمرو بن يحيى بن قمعة بن خندف [٦]بود.عبد الرّحمن بن زيد بن اسلم گفت:مردى بود از بنى كنانه كه او را قلمّس گفتند در جاهليّت،و در جاهليّت [٧]اين ماههاى حرام را عظيم حرمت داشتندى،چون مهمّى پيش آمدى و قتال و قتلى و كارى كه در ماه حرام عادت نبود كه كردندى،اين قلمّس گفتيدى [٨]:من امسال ماه حرام با صفر افگندم هما صفران؛